zaproponuj artykuł

Instytucje i organizacje

Geoportale

 
ORSIP - Geoportal Województwa Śląskiego
ORSIP - Moduł Przyroda
BioGeo Silesia
 
Geoportal RDOŚ Katowice
geoportal.gov.pl

Biblioteki cyfrowe

 
Kolekcja "Natura" ŚBC
 

Infografiki

Ośrodki i ścieżki edukacyjne

Ośrodek edukacji ekologicznej to placówka realizująca zadania z zakresu edukacji ekologicznej. W edukacji leśnej jest to całoroczny obiekt, dysponujący odpowiednim zapleczem: biblioteczką, salą dydaktyczną, środkami i pomocami dydaktycznymi, wystawami (eksponatami), sprzętem audio-wideo (Chrzanowski 2007).

Przyrodnicze ścieżki edukacyjne to jeden z rodzajów szlaków turystycznych. Mają one spełniać tzw. funkcje ekologiczne – realizować zadania wynikające z ochrony przyrody, sterowania ruchem turystycznym i edukacji ekologicznej (Styparek 2002 za Kurczewski 2009). Zazwyczaj ich trasa jest trwale oznakowana w terenie, a w interesujących pod względem przyrodniczym miejscach wyznaczone są przystanki z tablicami informacyjnymi. Dzięki nim uczniowie oraz turyści mogą mieć bezpośredni kontakt z przyrodą ożywioną i nieożywioną, a często także mogą poznać historię regionu. Pierwsze ścieżki przyrodnicze powstały w parkach narodowych Stanów Zjednoczonych w połowie XX w., natomiast w Polsce pierwsza ścieżka powstała w Kampinoskim Parku Narodowym w 1974 roku (Okołów 1984).

Ośrodki edukacji ekologicznej oraz ścieżki przyrodnicze stanowią niezwykle ważną pomoc w nauczaniu, głównie przyrody, biologii i geografii, ale także innych przedmiotów. Mogą one jednak być wykorzystywane nie tylko w edukacji formalnej, ale również przez indywidualnych turystów jako miejsca informacji o przyrodzie regionu, muzea czy tematyczne szlaki turystyczne.


Baza ośrodków edukacji ekologicznej i ścieżek przyrodniczych opracowana została przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska i liczy obecnie 36 ośrodków edukacji ekologicznej oraz 242 ścieżki przyrodnicze.

>> ZOBACZ BAZĘ <<

Baza powstała w 2009 roku, w oparciu o dane ankietowe (oznaczenie A) oraz publikowane (oznaczenie B) zebrane przez Centrum. Rozesłano ponad 200 ankiet do wszystkich gmin, nadleśnictw oraz znanych ośrodków zajmujących się edukacją ekologiczną w województwie śląskim. Baza zawiera szczegółowe informacje na temat lokalizacji, proponowanych zagadnień, dodatkowej infrastruktury (ławki ze stolikami, tablice informacyjne, kładki, wieże widokowe itp.) oraz publikacji źródłowych (przewodniki, foldery). Większość z nich znajduje się w bibliotece Centrum (katalog zbiorów bibliotecznych dostępny jest on-line pod adresem: http://biblioteka.cdpgs.katowice.pl/).

interactCentrum planuje stałą aktualizację bazy, dlatego zwraca się z prośbą o przesyłanie wszelkich informacji dotyczących ścieżek przyrodniczych oraz ośrodków edukacji ekologicznej w województwie śląskim. Szczegółowe wytyczne oraz ankiety zamieszczono na stronie internetowej www.cdpgs.katowice.pl (zakładka „Edukacja przyrodnicza” -> „Bazy edukacyjne”). Wypełnione ankiety można przesłać drogą elektroniczną (e-mail: edukacja(a)cdpgs.katowice.pl), bądź listownie (Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, ul. św. Huberta 35, 40-543 Katowice). Dodatkowych informacji udziela referent ds. edukacji, pani Agata Kloczkowska, e-mail: edukacja(a)cdpgs.katowice.pl, tel. 32 209 50 08.


Dane przestrzenne - lokalizacja ośrodków edukacji ekologicznej i ścieżek przyrodniczych (wraz z przystankami) - dostępne są w ORSIP - Moduł Przyroda ('"zawartość mapy": edukacja ekologiczna). Serwis mapowy udostępnia również formularz do przesyłania zgłoszeń na wybrane, terenowe warsztaty przyrodnicze.


Celem powstania tematycznej bazy danych o ośrodkach edukacji ekologicznej oraz ścieżkach przyrodniczych jest ułatwienie dostępu do informacji oraz popularyzacja interesujących przyrodniczo miejsc województwa śląskiego. Informacje zawarte w bazie przydatne będą przede wszystkim wszelkim placówkom wychowawczo-oświatowym, ale również innym zainteresowanym.

W przypadku ośrodków edukacji ekologicznej w omawianej bazie uwzględniane są wszystkie placówki realizujące zajęcia z zakresu edukacji ekologicznej (konkursy, prelekcje, wystawy, warsztaty terenowe). Cześć z nich to rozbudowane obiekty, których działalność skupia się gównie na edukacji ekologicznej. Posiadają one sale edukacyjne wyposażone w środki dydaktyczne, często także salę muzealną i bibliotekę, a niektóre dysponują również własną bazą noclegową. Pozostałe to obiekty mniejsze – np. składające się z jednej sali.

W bazie gromadzone są też dane odnośnie placówek, których główna działalność koncentruje się w innych dziedzinach, ale realizują one również działania z zakresu edukacji ekologicznej.

W odniesieniu do ścieżek gromadzone w bazie dane dotyczą takich tras, które są oznakowane w terenie, bądź opisane w przewodnikach. Uwzględniono zarówno ścieżki piesze jak i rowerowe. Zbierane są także informacje o wszystkich przystankach zlokalizowanych na trasach poszczególnych ścieżek.

Zakres gromadzonych danych dla ośrodków edukacji ekologicznej obejmuje: 1. Lokalizację (makroregion, gmina, miejscowość, adres, dane kontaktowe); 2. Stronę internetową ośrodka; 3. Rok powstania; 4. Zarządzającego; 5. Informację o dostępności dla osób niepełnosprawnych; 6. Rodzaj i liczbę miejsc noclegowych; 7. Możliwość wykupienia wyżywienia; 8. Wyposażenie: (sprzęt laboratoryjny, sprzęt audiowizualny, pomoce dydaktyczne, sala muzealna, biblioteka); 9. Zajęcia edukacyjne w ośrodku: - rodzaj zajęć (warsztaty w ośrodku, poza ośrodkiem, warsztaty terenowe, konkursy itp.), - typ zajęć (dendrologiczne, faunistyczne, ornitologiczne, geologiczne, artystyczne, etnograficzne itp.), - opis zajęć, - odbiorca zajęć, - czas trwania zajęć, - liczba osób mogących uczestniczyć w zajęciach, - łączna liczba osób uczestniczących w zajęciach w poszczególnych latach; 10. Obecność przyrodniczej ścieżki edukacyjnej w pobliżu ośrodka.

W przypadku ścieżek i przystanków zbierane są następujące dane: 1. Lokalizacja ścieżki (makroregion, gmina, miejscowość, nadleśnictwo, leśnictwo); 2. Dojazd (możliwość dojazdu środkami komunikacji publicznej); 3. Typ (przykładowo: faunistyczna, florystyczna, leśna, torfowiskowa, nadwodna, geologiczna, przyrodniczohistoryczna, ogólnoprzyrodnicza); 4. Zagadnienia omawiane na ścieżce; 5. Pory roku, w których można bądź najlepiej odwiedzić ścieżk ę; 6. Twórca; 7. Zarządzający; 8. Stan zachowania; 9. Rok utworzenia; 10. Możliwość zwiedzania z przewodnikiem; 11. Długość ścieżki; 12. Możliwość powrotu do punktu wyjścia; 13. Rodzaj ścieżki (piesza, rowerowa); 14. Liczba przystanków (wraz z ich nazwami, opisem i lokalizacją); 16. Sposób oznakowania; 17. dodatkowa infrastruktura (ławki, wieże widokowe, kładki itp.); 18. Dostępność dla osób niepełnosprawnych; 19. Materiały dodatkowe związane ze ścieżką (przewodniki, foldery, mapy itp.); 20. Strona internetowa ścieżki.

Baza danych współdziała z systemami GIS (ORSIP - Moduł Przyroda), zatem poza dostępem do informacji opisowej, umożliwia dostęp do informacji przestrzennej - wizualizację obiektów związanych z omawianym zasobem danych oraz wykonywanie analiz przestrzennych o różnym stopniu zaawansowania.

Zebranie w jednym miejscu informacji o wyznaczonych w województwie śląskim ścieżkach przyrodniczych i o istniejących ośrodkach edukacji ekologicznej, pozwoli również łatwiej planować kolejne tego typu obiekty oraz ułatwi zlokalizowanie miejsc, w których brakuje bądź jest niewiele takich obiektów, a w przypadku ścieżek także brakuje ścieżek określonego typu. Zawarte w bazie dane odnośnie rodzaju i tematyki zajęć realizowanych w ośrodkach edukacji ekologicznej ułatwią zainteresowanym nie tylko wybór odpowiednich zajęć, ale także umożliwią ośrodkom zweryfikowanie swojej oferty edukacyjnej w porównaniu do pozostałych ośrodków.

Dotychczas w bazie zgromadzono dane o 242 przyrodniczych ścieżkach edukacyjnych i 36 ośrodkach edukacji ekologicznej. Informacje te nie mają jednak stałego charakteru, bowiem powstają nowe przyrodnicze ścieżki edukacyjne (wg danych z bazy CDPGS w latach 2009-2013 powstało 29 przyrodniczych ścieżek edukacyjnych – 12,6% wszystkich zgromadzonych w bazie), część z nich ulega zniszczeniu i nie jest już odnawiana. Oferta edukacyjna ośrodków edukacji ekologicznej bądź innych placówek realizujących działania w tym zakresie również się zmienia, dlatego konieczne jest stałe aktualizowanie bazy. Proces pozyskiwania danych oraz ich aktualizacji będzie usprawniony dzięki umożliwieniu sprawnego zgłaszania nowo powstałych ścieżek, ofert edukacyjnych bądź zachodzących zmian poprzez Ogólnodostępną Bazę Danych BIOGEO-SILESIA.

Dane zasilające bazę zbierane są za pomocą ankiet wypełnianych przez urzędy miast i gmin, nadleśnictwa, parki krajobrazowe oraz organizacje pozarządowe z terenu województwa śląskiego. Informacje pochodzą również z publikacji (książek, broszur, folderów, przewodników po ścieżkach) i źródeł internetowych. Część danych, głównie o przebiegu niektórych ścieżek oraz lokalizacji i tematyce przystanków, została uzupełniona podczas inwentaryzacji terenowych.

 

O stronie

Serwis o przyrodzie województwa śląskiego opracowywany jest przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska we współpracy ze specjalistami z różnych dziedzin przyrodoznawstwa. Wszystkich zainteresowanych, zarówno amatorów, jak i profesjonalistów, zapraszamy do współredagowania oraz wzbogacania jego zawartości.

dr J.B. Parusel (dyrektor CDPGŚ)

WSL logo kolor poziom cdpgs logo box

Newsletter

Informacje o bieżących wydarzeniach.

Po zapisaniu prześlemy email potwierdzający dopisanie do newslettera. Prosimy o potwierdzenie subskrypcji.

Zbiorcze RSS | Kalendarz RSS

© 2016 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska |
Design by SD LTD / FreshSeo
sponsorzy