zaproponuj artykuł

Instytucje i organizacje

Geoportale

 
ORSIP - Geoportal Województwa Śląskiego
ORSIP - Moduł Przyroda
BioGeo Silesia
 
Geoportal RDOŚ Katowice
geoportal.gov.pl

Biblioteki cyfrowe

 
Kolekcja "Natura" ŚBC
 

Infografiki

Infografika Kleszcze
Kleszcze

Słownik biograficzny przyrodników śląskich

Może wydawać się zbyteczne, aby Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska - będące instytucją powołaną do badania, dokumentowania i ochrony oraz prognozowania stanu przyrody - zajmowało się także biograficzną częścią historii nauk i badań przyrodniczych. Ale ta opinia nie jest uzasadniona i ukazywanie losów oraz dzieła śląskich przyrodników jest jak najbardziej słuszne - wszak badacze przyrody, popularyzatorzy nauk przyrodniczych, aktywiści ochrony przyrody, kolekcjonerzy "naturaliów", czy wreszcie miłośnicy przyrody należą także do skarbnicy kultury naszego regionu. Ich dzieło - pozwalające nam określić zmiany w stanie przyrody, jak również ich postawa zawodowa i społeczna - stanowią dziedzictwo, z którego powinniśmy czerpać wzorce dla zachowania tożsamości przyrodniczej i kulturowej Górnego Śląska. Bez wiedzy o przyrodnikach, którzy żyli i działali tu przed nami, nie jest możliwe przekazywanie w sposób pełny i świadomy dziedzictwa przyrody regionu z pokolenia na pokolenie oraz ukazywanie i upowszechnianie idei oraz postaw człowieka wobec przyrody. Wszystko to bowiem jest działaniem dla dobra przyrody i człowieka.

Do redagowania tej podstrony naszego serwisu poprosiłem pana Mirosława Syniawę, autora "Biograficznego słownika przyrodników śląskich" i doskonałego znawcę historii przyrodoznawstwa na Śląsku. Wyrażam nadzieję, że z jego bezinteresownym zaangażowaniem ta część serwisu będzie pomocna dla tych wszystkich, którzy interesując się przyrodą naszej ziemi, chcą dowiedzieć się również czegoś o ludziach przemierzających Śląsk w minionych wiekach.

 Jerzy B. Parusel, dyrektor Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska

 

Żywoty wielkich na myśl nam przywodzą,
że i ty możesz życie uwznioślić człowieku,
i pozostawić za sobą, odchodząc,
ślady stóp na pustyni wieków.

(Z Psalmu życia Henry'ego Wadswortha Longfellowa, tłum. L. Marjańska)

 

Upłynęły już niemal cztery lata od czasu, gdy w ramach publikowanej przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska serii Materiały Opracowania ukazała się pierwsza część Biograficznego słownika przyrodników śląskich. Ponieważ niewielki nakład tej pracy został już wyczerpany, uznaliśmy za warte zachodu udostępnienie poszczególnych biogramów w formie elektronicznej - na razie w takiej postaci, w jakiej ukazały się w wersji pierwotnej. Elektroniczna forma, pozbawiona ograniczeń wersji drukowanej, pozwoli na stopniowe wprowadzanie niezbędnych uzupełnień i poprawek, rozbudowanie bibliografii podmiotowych i przedmiotowych oraz wprowadzenie bogatszych materiałów ikonograficznych. Dzięki temu materiał słownikowy będzie mógł dalej rozwijać się i rozbudowywać, w miarę, jak jego autor uzyskiwać będzie dostęp do nowych źródeł. W przypadku niektórych postaci dołączyliśmy również artykuły, które dotychczas zostały opublikowane w Przyrodzie Górnego Śląska - kwartalniku Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska.

Ramy słownika, już na początku pracy nad nim, wyznaczyły dwa bardzo nieprecyzyjne pojęcia: rzeczownik "przyrodnicy" i przymiotnik "śląscy", w związku z czym czuję się zobowiązany do choć krótkiego wyjaśnienia kryteriów doboru osób, które znalazły się we wspomnianym słowniku. Pojęcie "przyrodnik" odnosi się bardziej do początków nauki nowożytnej, niż do obecnej, nieraz bardzo wąskiej specjalizacji w dziedzinie badań naukowych, jednak postanowiłem umieścić je w tytule, gdyż pozwala ono objąć nie tylko reprezentantów różnych dziedzin nauk biologicznych i nauk o Ziemi, lecz również popularyzatorów nauk przyrodniczych, działaczy na rzecz ochrony przyrody oraz kolekcjonerów okazów przyrodniczych. Co do pojęcia "śląskości", to wiemy dobrze, że granice Śląska ulegały w ciągu wieków wielokrotnym zmianom, wobec czego najrozsądniejszym wyjściem wydało mi się gromadzenie danych wszystkich tych osób, których działalność związana była ze Śląskiem w jego najszerszym pojęciu, tj. z tymi wszystkimi ziemiami, które w ciągu wieków wchodziły w jego skład. W takim ujęciu słownik ten, poza leżącymi dziś na terytorium Polski i Czech ziemiami rdzennie śląskimi, powinien objąć również: Górne Łużyce, których wschodnia część zaliczana jest dziś do Dolnego Śląska, Ziemię Kłodzką, a także Zagłębie Dąbrowskie i zachodnią część Małopolski.

Aby śląskie przyrodoznawstwo przedstawić w jak najszerszym zakresie, poza informacjami na temat osób, które urodziły się na Śląsku i zajmowały się głównie przyrodą tej ziemi, w słowniku umieściłem również biogramy wielu wybitnych Ślązaków, którzy badali bardzo odległe nieraz od swej ojczyzny zakątki świata. Starałem się również nie zapominać o wszystkich tych uczonych, którzy przybywali na Śląsk z różnych stron i wnosili swój niejednokrotnie bezcenny wkład w poznanie śląskiej przyrody, a także o tych, którzy wnieśli duży wkład w poznanie przyrody Śląska, choć ich związki z tą ziemią były dość luźne.

W pierwszej części, której wersja drukowana ukazała się w roku 2000, w czterechsetną rocznicę badań przyrodniczych na Śląsku, wyznaczoną ukazaniem się pierwszego - opartego na wieloletnich badaniach terenowych - dzieła "Stirpium et fossilium Silesiae catalogus", autorstwa "Śląskiego Pliniusza" - Caspara Schwenckfelda, dla ukazania całej różnorodności procesu kształtowania się nowożytnego przyrodoznawstwa, obok danych na temat uczonych akademickich XIX stulecia, zaprezentowany został ogromny wkład, jaki - zwłaszcza w wiekach XVI-XVIII - wnieśli do gmachu wiedzy przyrodniczej lekarze. Zawarte też zostały w nim informacje o zasługach, jakie dla poznania śląskiej przyrody mieli różnego rodzaju miłośnicy nauk przyrodniczych, wśród których znaleźć można: duchownych, nauczycieli, prawników, aptekarzy i pracowników służb górniczych.

Mając nadzieję, że elektroniczna wersja słownika będzie użyteczna dla tych wszystkich, którzy interesują się przyrodą Śląska i dziejami jej badań, chciałbym prosić zarazem jej użytkowników o krytyczne uwagi i sugestie, które mogłyby pomóc wyeliminować niedociągnięcia i błędy, a także informacje na temat postaci, które powinny znaleźć się w kolejnych częściach. Można je kierować na adres Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., albo też wprost do autora, na adres: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript..

Mirosław Syniawa, autor Biograficznego słownika przyrodników śląskich,
pracownik Wydziału Ochrony Środowiska i Procesów Chemicznych w Elektrowni Chorzów ELCHO SA

Przyrodnicy śląscy

Nazwisko i imię Lata życia Biografia Wybrane prace (z odnośnikami)
Adamson Joy (1910-1982) PDF  
Albert Johann (1614-1685) PDF  
Albertini Johannes Baptist (1769-1831) PDF  
Amman Paul (1634-1691) PDF  
Andraszek Edmund (1784-1837) PDF  
Assmann Paul (1881-1967) PDF  
Beinert Carl Christian (1793-1868) PDF  
Beyrich Heinrich Ernst (1815-1896) PDF "Über die Crinoiden des Muschelkalks"
Blandowski Wilhelm Theodor Ludwig von (1822-1878) PDF  
Börner Immanuel Carl Heinrich (1745-1807) PDF  
Buch Leopold Christian von (1774-1853) PDF "Über Goniatiten und Clymenien in Schlesien"
"Physicalische Beschreibung der Canarischen Inseln"
"Atlas des Iles Canaries"
"Ueber die Zusammensetzung der basaltischen Inseln und über Erhebungs-Cratere"
"Ueber einen vulcanischen Ausbruch auf der Insel Lanzerote"
"Einige Bemerkungen über das Klima der canarischen Inseln"
"Ueber den Pic von Teneriffa"
Burghart Heinrich Gottfried (1705-1771) PDF  
Carnall Rudolph Arwid Wilhelm von (1804-1874) PDF  
Celiński Florian (1924-2001) PDF  
Charpentier Toussaint von (1779-1847) PDF  
Clusius Carolus (1526-1609) PDF "Rariorum Plantarum Historia"
"Rariorum aliquot stirpium per Hispanias observatarum historia"
Cohn Ferdinand (1828-1898) PDF  
Drescher Eberhard (1872-1938) PDF  
Dunker Wilhelm Bernhard Rudolph (1809-1885) PDF  
Eisenmann Georg Heinrich (1693-1728) PDF  
Elsner Carl Friedrich Moritz (1809-1894) PDF  
Emin Pasza Mehmed (1840-1892) PDF  
Endler Friedrich Gottlob (1763- ok.1830) PDF  
Fiek Emil (1840-1897) PDF  
Finsch Otto (1839-1917) PDF  
Fleischer Johannes (1582-1608) PDF
PDF
 
Flotow Julius von (1788-1856) PDF  
Georg Rudolf (1595-1653) PDF  
Glocker Ernst Friedrich (1793-1858) PDF  
Gloger Constantin Wilhelm Lambert (1803-1863) PDF  
Goeppert Heinrich Robert (1800-1884) PDF
PDF
"Nachträge zur Kenntniss der Coniferenhölzer der palaeozoischen Formationen"
Grabowski Henryk Emanuel (1792-1842) PDF  
Gravenhorst Johann Ludwig (1777-1857) PDF  
Grube Adolph Eduard (1812-1880) PDF  
Günther Johann Christian (1769-1833) PDF  
Henel von Hennenfeld Nikolaus (1582-1656) PDF  
Henschel August Wilhelm Eduard Theodor (1790-1856) PDF  
Hermann Johann (1738-1800) PDF  
Hermann Leonhard David (1670-1736) PDF  
Hilse Friedrich Wilhelm (1820-1871) PDF  
Jaromin Ludwik (1905-1992) PDF  
Kaluza Augustyn (1776-1836) PDF  
Katamay Bogdan (1912-1991) PDF  
Kelch Johann August (1797-1859) PDF "Der Unterricht in der Pflanzenstunde auf dem Gymnasium zu Ratibor"
Kenngott Gustav Adolf (1818-1897) PDF  
Kleemann Eduard (1825-1889) PDF  
Köhler Johann Christian Gottlieb (1759-1833) PDF  
Kölbing Friedrich Wilhelm (1803-1850) PDF  
Körber Gustav Wilhelm (1817-1885) PDF  
Kollar Vincenz (1797-1860) PDF  
Kotschy Karol (1789-1856) PDF  
Kotschy Teodor (1813-1866) PDF "Der Libanon und seine Alpenflora"
Kotula Bolesław (1849-1898) PDF  
Krocker Anton Johann (1742-1823) PDF  
Kundmann Johann Christian (1684-1751) PDF  
Kunisch Hermann (1856-1893) PDF  
Letzner Carl Wilhelm (1812-1889) PDF  
Levenhain Philipp Jakob Sachs von (1627-1672)    
Limpricht Karl Gustav (1834-1902) PDF  
Link Heinrich Friedrich (1767-1851) PDF "Hortius regius botanicus Berolinensis. Tomus I"
"Hortius regius botanicus Berolinensis. Tomus II"
Lompa Józef Piotr (1797-1863) PDF
PDF
 
Ludwig Christian Gottlieb (1709-1773) PDF "Definitiones generum plantarum"
Korespondencja Ludwiga z Karolem Linneuszem
Major Johann Daniel (1634-1693) PDF  
Makush-Woronicz Konrad (1916-1981) PDF  
Mattioli Pietro Andrea (1500-1571) PDF "Commentarii denuo aucti in libros sex Pedacii Dioscoridis anazarbei de medica materia"
Mattuschka Heinrich Gottfried (1734-1779) PDF  
Mentzel Carl Rudolph (1799-1856) PDF  
Mettetal Jean Marc Antoine (1785-1862) PDF  
Meyer Christian Erich Hermann von (1801-1869) PDF
PDF
 
Milde Carl August Julius (1824-1871) PDF  
Minckwitz Sylwiusz August (1772-1818) PDF  
Nees von Esenbeck Christian Gottfried Daniel (1776-1858) PDF "Erinnerungen aus dem Riesengebirge. Bd. 1"
"Erinnerungen aus dem Riesengebirge. Bd. 2"
Neumann Caspar (1648-1715) PDF  
Neumann Gustav Eduard (1798-1869) PDF  
Oeynhausen Carl August Ludwig von (1795-1865) PDF  
Otto Adolf Wilhelm (1786-1845) PDF  
Pampuch Wojciech Albert Adrian Jözef (1800-1866) PDF  
Pannewitz Julius von (1788-1867) PDF  
Pax Ferdinand (1858-1942) PDF  
Prantl Karl Anton Eugen (1849-1893) PDF  
Pringsheim Nathanael (1823-1894) PDF "Beiträge zur Morphologie der Meeres-Algen"
Pritzel Georg August (1815-1874) PDF  
Purkynie Jan Evangelista (1787-1869) PDF  
Raumer Carl Georg von (1783-1865) PDF  
Rendschmidt Felix (1787-1853) PDF  
Rhode Johann Gottlieb (1761-1827) PDF  
Roemer Carl Ferdinand (1818-1891) PDF
PDF
"Texas"
Roger Julius (1819-1865) PDF  
Rudolph Christian Gottlieb (1732-1767) PDF  
Ryziewicz Zbigniew (1898-1977) PDF  
Sachs von Levenhain Philipp Jakob (1627-1672) PDF
PDF
PDF
"Von den blüchenden schlesischen Aloe (Aloe Silesiaca Florescens)"
Sebisch Melchior I (1539-1625) PDF  
Sebisch Melchior II (1578-1674) PDF  
Sebisch Melchior III (1664-1704) PDF  
Schilling Peter Samuel (1773-1852) PDF  
Schneider Anton Friedrich (1831-1890) PDF  
Schneider Wilhelm Gottlieb (1814-1889) PDF  
Scholler Friedrich Adam (1718-1785) PDF  
Scholtz Heinrich (1812-1859) PDF  
Scholz Franz Paul (1772-1837) PDF  
Scholz von Rosenau Laurentius (1552-1599) PDF  
Schramm Augustin Johannes (1773-1849) PDF  
Schroeter Joseph (1837-1894) PDF  
Schube Theodor (1860-1934) PDF  
Schwarzbach Martin (ur. 1907) PDF  
Schwenckfeld Caspar (1563-1609) PDF
PDF
 
Sebisch Melchior (1539-1625) PDF
PDF
 
Siedlecki Stanisław (1912-2002) PDF  
Stanko Jan (ok.1430 - ok.1493) PDF  
Steffens Henrich (1773-1845) PDF "Was ich erlebte"
Stuglik Zdzisław Marian (1903-1943) PDF  
Szersznik Leopold Jan (1747-1814) PDF "Nachrichten von Schriftstellern und Künstlern aus dem Teschner Fürstenthum"
Toll Sergiusz (1893-1961) PDF  
Treviranus Ludolph Christian (1779-1864) PDF "De Aldrovandae vesiculosae et Mesembryanthemi foliorum structura"
Uechtritz Rudolf von (1838-1887) PDF  
Uechtritz-Sohland Maximilian Friedrich von (1784-1851) PDF  
Volkmann Georg Anton (1663-1721) PDF  
Volkmann Israel (1636-1706) PDF  
Websky Martin (1824-1886) PDF  
Weigel Johann Adam Valentin (1740-1806) PDF  
Werner Abraham Gottlob (1749-1817) PDF "Kurze Klassifikation und Beschreibung der verschiedenen Gebirgsarten"
Wetschky Max (1844-1927) PDF  
Wichura Max Ernst (1817-1866) PDF
PDF
 
Wimmer Friedrich Christian Heinrich (1803-1868) PDF  
Wossidlo Paul (1836-1921) PDF  
Zawadzki Aleksander (1798-1868) PDF  
Zejszner Ludwik (1805-1871) PDF  
Zeplichal Anton Michael (1737-1806) PDF  
Zimmermann Julius (1823-1894) PDF  

Do góry

O stronie

Serwis o przyrodzie województwa śląskiego opracowywany jest przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska we współpracy ze specjalistami z różnych dziedzin przyrodoznawstwa. Wszystkich zainteresowanych, zarówno amatorów, jak i profesjonalistów, zapraszamy do współredagowania oraz wzbogacania jego zawartości.

dr J.B. Parusel (dyrektor CDPGŚ)

WSL logo kolor poziom cdpgs logo box

Newsletter

Informacje o bieżących wydarzeniach.

Po zapisaniu prześlemy email potwierdzający dopisanie do newslettera. Prosimy o potwierdzenie subskrypcji.

Zbiorcze RSS | Kalendarz RSS

© 2016 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska |
Design by SD LTD / FreshSeo
sponsorzy