zaproponuj artykuł

Instytucje i organizacje

Geoportale

 
ORSIP - Geoportal Województwa Śląskiego
ORSIP - Moduł Przyroda
BioGeo Silesia
 
Geoportal RDOŚ Katowice
geoportal.gov.pl

Biblioteki cyfrowe

 
Kolekcja "Natura" ŚBC
 

Infografiki

Infografika Kleszcze
Kleszcze

Transport kolejowy

Główne linie kolejowe na obszarze obecnego województwa śląskiego zostały zbudowane w połowie XIX wieku. Dnia 29 maja 1843 roku na stację kolejową w Gliwicach wjechał pierwszy pociąg, inaugurując połączenie tego miasta z Wrocławiem. Linia ta w 1845 roku została przedłużona do Świętochłowic, w następnym roku (1846) do Mysłowic przez Katowice, a dwa lata później (1848) do Krakowa. W tym samym czasie, w latach 1844-1848, wybudowano Warszawsko-Wiedeńską Drogę Żelazną przez Częstochowę – Zawiercie – Łazy, która w 1859 roku uzyskała połączenie z Katowicami, poprzez oddanie do eksploatacji odcinka Ząbkowice – Dąbrowa – Sosnowiec – Szopienice. Była to pierwsza kolej żelazna z parowymi lokomotywami, która dochodziła do Zagłębia Górnośląskiego. W 1851 roku powstała pierwsza linia wąskotorowa łącząca Tarnowskie Góry, Bytom i Rudę Śląską, a w 1885 roku otwarto linię szerokotorową Iwanogrodzko-Dąbrowską.

TAB. Rozwój najstarszych połączeń kolejowych Katowic
Rok budowy Trasa Długość [km]
1846 Świętochłowice - Katowice - Mysłowice 18
1852 Katowice - Murcki 12
1858 Katowice - Ligota - Mikołów 19
1859 Szopienice - Ząbkowice Będzińskie 19
1868 Tarnowskie Góry - Szopienice - Czechowice 80
1904 Katowice - Ligota - Gliwice 21
1912 Katowice - Tychy 11

Potrzeby wynikające z konieczności zaopatrzenia i zbytu przemysłu górnośląskiego oraz organizacji dojazdów do pracy spowodowały bardzo szybkie zagęszczenie linii kolejowych. W okresie międzywojennym zbudowano bardzo ważną gospodarczo Magistralę Węglową: Tarnowskie Góry – Herby – Karsznice – Inowrocław – Kościerzyna – Gdynia. W Tarnowskich Górach zbudowano wówczas największy węzeł kolejowy w Polsce. W późniejszych latach uzupełniano istniejącą sieć bocznicami, doprowadzając linie kolejowe do zakładów przemysłowych – szczególnie do tych, które wytwarzały produkty masowe o dużym tonażu. Doprowadziło to do powstania najgęstszej sieci kolejowej w naszym kraju – w centralnej części obecnego województwa przekraczała ona 40 km na 100 km2.

W latach powojennych odbudowano tory (zniszczone w około 30% w czasie wojny) oraz przebudowano szlaki, wprowadzając trakcję elektryczną. W latach 70. XX w. zbudowano dwie ważne linie: Centralną Magistralę Kolejową (CMK) i Linię Hutniczo-Siarkową (LHS). CMK to oddana do użytku w 1977 roku linia dostosowana do dużych prędkości, łącząca Zawiercie z Grodziskiem Mazowieckim, która umożliwiała szybkie zaopatrzenie Warszawy w węgiel. Natomiast LH-S to linia szerokotorowa wybudowana (między innymi) w celu zaopatrzenia „Huty Katowice” w ukraińską rudę żelaza. Łączy ona Zagłębie Krzyworoskie ze Sławkowem przez Tarnobrzeg. Linia ta ma długość prawie 400 km. Terminal szerokiego toru ma połączenie z torem normalnym, co umożliwia szybki przeładunek towarów. Jego lokalizacja, połączenia kolejowe i drogowe oraz wyposażenie techniczne umożliwiające przyjęcie w ciągu doby 18 pociągów towarowych o ładunku 4 tys. ton każdy, daje mu wyjątkową pozycję w skali europejskiej. Zmniejszenie zapotrzebowania na rudę żelaza w końcu XX w. ograniczyło znaczenie LH-S. Obecnie wdrażana jest nowa koncepcja – wykorzystania tej linii do przewozu większości towarów zza wschodniej granicy, kierowanych nie tylko do Polski ale także do innych państw Unii Europejskiej. W Sławkowie ma powstać międzynarodowe centrum logistyczne do obsługi przeładunku kontenerów i przepływu towarów między Azją, Polską a Europą Zachodnią. Jest to największa inwestycja w województwie śląskim w ostatnich latach. Na 150 ha mają powstać bazy rozładunkowe, przeładunkowe, kontenerowe, składy celne, place i rampy ładunkowe.

Pomimo wyraźnego spadku znaczenia transportu kolejowego na rzecz transportu drogowego, w województwie śląskim transport ten odgrywa nadal istotną rolę. Zadecydowały o tym – silnie rozwinięty przemysł, duże nagromadzenie ludności oraz fakt, że przez województwo przebiegają linie komunikacyjne o znaczeniu ogólnokrajowym i międzynarodowym. Łączna długość linii kolejowych normalnotorowych wynosi 1703 km, co oznacza, że na 100 km2 przypada ich 15,3 km (rok 2007). Nigdzie w Polsce wskaźnik ten nie jest tak wysoki. Zdecydowana większość to linie zelektryfikowane. W województwie śląskim realizuje się około 50% krajowych przewozów kolejowych.

Z górnośląskiego węzła kolejowego rozchodzi się w różnych kierunkach 12 linii kolejowych. Ważnym szlakiem transportowym jest wspomniana bezkolizyjna Centralna Magistrala Kolejowa do Warszawy, która jako pierwsza umożliwiła kursowanie pociągów z szybkością 160 km/godzinę. Ma ona długość 224 km i obecnie jest modernizowana. Podróż pociągiem InterCity z Warszawy do Katowic zajmuje niespełna trzy godziny. Katowice posiadają bezpośrednie połączenia kolejowe z takimi miastami, jak: Berlin, Wiedeń, Bratysława, Praga, Hamburg. Z Tarnowskich Gór do Gdyni prowadzi Magistrala Węglowa, natomiast do Szczecina prowadzą dwie trasy – jedna przez Wrocław, druga przez Poznań. Wielkimi przeładunkowymi węzłami kolejowymi są Tarnowskie Góry i Łazy. Ze względu na położenie województwa dużą rolę odgrywają tu przewozy tranzytowe, także międzynarodowe. Do 21 grudnia 2007 roku funkcjonowały tu cztery kolejowe przejścia graniczne: Zebrzydowice – Piotrowice, Chałupki – Bohumin, Zwardoń – Skalite, Cieszyn – Czeski Cieszyn.

TAB. Połączenia kolejowe Eurocity oraz Intercity w województwie śląskim w 2008 roku (wg rozkładu jazdy pociągów PKP)
Rodzaj połączenia Połączenie Nazwa pociągu
EUROCITY Warszawa - Katowice - Wiedeń "Polonia"
Warszawa - Katowice - Wiedeń "Sobieski"
Warszawa - Katowice - Praga "Praha"
INTERCITY Bielsko-Biała - Katowice - Warszawa "Baczyński"
Bielsko-Biała - Katowice - Warszawa "Pilsko"
Bielsko-Biała - Katowice - Warszawa ""Ondraszek"
Gliwice - Katowice - Warszawa "Korfanty"
Gliwice - Katowice - Warszawa "St. Wysocki"
Kraków - Katowice - Berlin - Hamburg "Wawel"
Wrocław - Gliwice - Katowice - Warszawa "Górnik"
Wrocław - Gliwice - Katowice - Warszawa "Odra"
Pin It

O stronie

Serwis o przyrodzie województwa śląskiego opracowywany jest przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska we współpracy ze specjalistami z różnych dziedzin przyrodoznawstwa. Wszystkich zainteresowanych, zarówno amatorów, jak i profesjonalistów, zapraszamy do współredagowania oraz wzbogacania jego zawartości.

dr Jerzy B. Parusel

Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska jest jednostką organizacyjną Samorządu Województwa Śląskiego.

      logo CDPGS small logo slaskie kolorowe rgb

Newsletter

Informacje o bieżących wydarzeniach.

Zapisując się do newslettera zgadzasz się na postanowienia zawarte w naszej Polityce prywatności. Po zapisaniu prześlemy e-mail potwierdzający dopisanie do newslettera. Prosimy o potwierdzenie subskrypcji.

Zbiorcze RSS | Kalendarz RSS

© 2016 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska |
Design by SD LTD / FreshSeo
sponsorzy