zaproponuj artykuł

Instytucje i organizacje

Geoportale

 
ORSIP - Geoportal Województwa Śląskiego
ORSIP - Moduł Przyroda
BioGeo Silesia
 
Geoportal RDOŚ Katowice
geoportal.gov.pl

Biblioteki cyfrowe

 
Kolekcja "Natura" ŚBC
 

Infografiki

Ochrona przyrody

Ochrona przyrody, w ujęciu ustawowym, oznacza zachowanie, właściwe wykorzystanie oraz odnawianie zasobów przyrody i jej składników, a w szczególności: dziko występujących roślin lub zwierząt; siedlisk przyrodniczych; siedlisk chronionych gatunków roślin lub zwierząt; zwierząt prowadzących wędrowny tryb życia; roślin lub zwierząt, objętych ochroną na podstawie odrębnych przepisów; przyrody nieożywionej; krajobrazu oraz zieleni w miastach i wsiach.

Ochrona przyrody ma na celu:

  • utrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów,
  • zachowanie różnorodności biologicznej,
  • zachowanie dziedzictwa geologicznego,
  • zapewnienie ciągłości istnienia gatunków roślin lub zwierząt wraz z siedliskami poprzez utrzymywanie lub przywracanie ich do właściwego stanu,
  • ochronę zieleni w miastach i wsiach, w szczególności ochronę drzew oraz krzewów,
  • utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu siedlisk przyrodniczych, a także innych zasobów przyrody i jej składników,
  • kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody.

Na stronach poświęconych ochronie przyrody będą prezentowane różne aspekty działań podejmowanych w zakresie realizacji wyżej wymienionych celów. Znajdą się na nich informacje o formach ochrony, którymi obejmowane są zasoby przyrody i jej składniki (ochrona gatunkowa roślin i zwierząt, ochrona siedlisk przyrodniczych, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, pomniki przyrody, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, stanowiska dokumentacyjne, parki zabytkowe), jak również o miejscach godnych objęcia ochroną (ostoje przyrody). Ponadto prezentowane będą instytucje i organizacje, które prowadzą działania na rzecz ochrony przyrody oraz realizowane przez nie programy i projekty ochrony czynnej. Dla tych, którzy będą chcieli przyłączyć się do grona obrońców przyrody, przygotowany zostanie Poradnik lokalnej ochrony przyrody.


Prawną ochronę gatunków sankcjonuje ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2013 nr 0 poz. 627 ze zm.). Na mocy ustawy minister właściwy do spraw środowiska wydaje rozporządzenia, w których określa listy chronionych gatunków grzybów (Dz.U. 2014, poz. 1408), roślin (Dz.U. 2014, poz. 1409) i zwierząt (Dz.U. 2014, poz. 1348).

Zgodnie z aktualnymi rozporządzeniami, spośród gatunków występujących obecnie w województwie śląskim, ochronie podlega 37 gatunków grzybów wielkoowocnikowych (z czego 10 ściśle) i 73 gatunki porostów (ściśle 49). Spośród roślin ochroną gatunkową ścisłą objętych jest 148 taksonów, w tym 105 taksonów roślin naczyniowych, 20 - mchów, 16 - wątrobowców i 7 – glonów. Ochronie częściowej podlega 209 taksonów, w tym 87 – roślin naczyniowych, 103 – mchów, 13 – wątrobowców i 6 – glonów. Wśród zwierząt bezkręgowych na liście chronionych znalazło się 96 taksonów. Dla ważki – iglicy małej powołane zostały 3 strefy ochronne. Na podlegającą ochronie faunę kręgowców składają się: 2 gatunki minogów, 10 gatunków ryb, 18 gatunków płazów, 7 gatunków gadów, 311 gatunków ptaków (w tym 188 lęgowych), a także 52 gatunki ssaków. Ochronie podlegają wszystkie występujące w województwie gatunki płazów i gadów oraz większość gatunków ptaków. Wokół miejsc rozrodu i regularnego przebywania niektórych ściśle chronionych gatunków kręgowców wyznaczono na terenie województwa śląskiego 28 stref ochronnych (bociana czarnego - 15, bielika - 10, sóweczki - 2 i kani czarnej - 1).

Oprócz ochrony gatunków ustawa o ochronie przyrody pozwala na objęcie ochroną prawną innych elementów środowiska oraz przyrodniczo cennych obszarów. Spośród przewidzianych w ustawie form ochrony przyrody w województwie śląskim nie utworzono dotychczas żadnego parku narodowego (choć postuluje się objęcie taką ochroną najcenniejszych przyrodniczo terenów Jury Krakowsko-Częstochowskiej), w granicach województwa znalazł się jedynie fragment otuliny Babiogórskiego Parku Narodowego. Aktualnie system obszarów chronionych województwa śląskiego jest tworzony przez: 45 obszarów Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 (40 obszarów specjalnych obszarów ochrony siedlisk SOO, posiadających obecnie status obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty oraz 5 obszarów specjalnej ochrony ptaków OSO), 64 rezerwaty przyrody, 8 parków krajobrazowych, 15 obszarów chronionego krajobrazu, 79 użytków ekologicznych, 21 zespołów przyrodniczo-krajobrazowych, 10 stanowisk dokumentacyjnych, a także pomniki przyrody (ponad 1400 pojedynczych drzew, ich grup i alei, 9 stanowisk rzadkich i chronionych roślin naczyniowych oraz 64 pomniki przyrody nieożywionej, głownie głazy narzutowe, jaskie, odsłonięcia i skałki).

Łącznie różnymi formami ochrony przyrody objęte jest 33,8% powierzchni województwa śląskiego. Największy jest areał parków krajobrazowych, które (wliczając otuliny) pokrywają nieco ponad 30% województwa (pamiętać należy, że w granicach parków krajobrazowych możliwe jest równoległe istnienie innych form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, a obszary sieci Natura 2000 są tworzone niejako niezależnie od pozostałych form ochrony przyrody).

pdf
PDF
Mapa. Formy ochrony przyrody w województwie śląskim (2015)

Materiał strony opracowano na podstawie: Romańczyk i in. 2015. Opracowanie ekofizjograficzne do Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Śląskiego. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 662 (msk.).
Źródło: Śląskie. Pozytywna energia. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa śląskiego (http://www.slaskie.pl/planzagospodarowania)

O stronie

Serwis o przyrodzie województwa śląskiego opracowywany jest przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska we współpracy ze specjalistami z różnych dziedzin przyrodoznawstwa. Wszystkich zainteresowanych, zarówno amatorów, jak i profesjonalistów, zapraszamy do współredagowania oraz wzbogacania jego zawartości.

dr J.B. Parusel (dyrektor CDPGŚ)

WSL logo kolor poziom cdpgs logo box

Newsletter

Informacje o bieżących wydarzeniach.

Po zapisaniu prześlemy email potwierdzający dopisanie do newslettera. Prosimy o potwierdzenie subskrypcji.

Zbiorcze RSS | Kalendarz RSS

© 2016 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska |
Design by SD LTD / FreshSeo
sponsorzy