zaproponuj artykuł

Instytucje i organizacje

Geoportale

 
ORSIP - Geoportal Województwa Śląskiego
ORSIP - Moduł Przyroda
BioGeo Silesia
 
Geoportal RDOŚ Katowice
geoportal.gov.pl

Biblioteki cyfrowe

 
Kolekcja "Natura" ŚBC
 

Infografiki

Infografika Kleszcze
Kleszcze

Zwiększenie dochodu rodzin rolniczych oraz ochrona wartości przyrodniczych i krajobrazowych poprzez przywrócenie hodowli owcy olkuskiej na terenie Jury północnej

Pin It

Projekt „Zwiększenie dochodu rodzin rolniczych oraz ochrona wartości przyrodniczych i krajobrazowych poprzez przywrócenie hodowli owcy olkuskiej na terenie Jury północnej” realizowany jest przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Zawierciańskiej, we współpracy z Fundacją Heifer Projekt International, od marca 2009 roku i potrwa do roku 2013. Jego cele obejmują zarówno aspekty ekonomiczne, jak również ochronę przyrody. Cele ekonomiczne to:

  • zwiększenie dochodu rodzin biorących udział w projekcie (zakłada się ok. 20% wzrost dochodu w perspektywie 4 lat),
  • poszerzanie wiedzy na temat hodowli owcy olkuskiej, a także efektywnych metod prowadzenia gospodarstwa rolnego.

W zakresie ochrony przyrody w ramach projektu wyznaczono dwa cele:

  • odnowienie pogłowia owiec rasy olkuskiej,
  • zachowanie naturalnego krajobrazu Jury Krakowsko-Częstochowskiej.

Projekt jest jedynym przedsięwzięciem finansowanym przez Fundację Heifer Projekt International na terenie województwa śląskiego.  Towarzystwo Miłośników Ziemi Zawierciańskiej zapewnia m.in. obsługę księgową i organizuje szkolenia.

Opisywany projekt doskonale wpisuje się w szerszy Program Aktywizacji Gospodarczej oraz Zachowania Dziedzictwa Kulturowego Beskidów i Jury Krakowsko-Częstochowskiej „Owca Plus”. Obie inicjatywy zmierzają do zwiększenia pogłowia owiec wypasanych na Jurze (program „Owca Plus” również w Beskidach). Wypas owiec, niegdyś powszechny, z czasem zaczął tracić na znaczeniu z uwagi na niską opłacalność. Dziś jednak wraca się do ekstensywnego (o niewielkim natężeniu) wypasu. Okazało się bowiem, że zanika wiele przyrodniczych układów, na stałe jak by się mogło wydawać wpisanych w krajobraz, powstałych pod wpływem gospodarki pasterskiej. Aby ocalić niepowtarzalne cechy krajobrazu i wartości przyrodnicze podejmuje się dziś próby przywrócenia wypasu w wielu miejscach.

Zaprzestanie wypasu na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej prowadzi do zaniku muraw kserotermicznych, wraz z rosnącymi na nich cennymi gatunkami, zarastania stopniowo krzewami, a w niektórych przypadkach nawet lasem. W zaroślach i zadrzewieniach znikają też dobrze niegdyś widoczne, malownicze jurajskie skałki. Wypas owiec zapobiega takiemu zarastaniu, powstrzymując wkraczanie krzewów na tereny otwarte.

Jura Krakowsko-Częstochowska jest dla owczarstwa miejscem szczególnym. Z uwagi na niewielkie zasoby wodne tego rejonu wypas bydła mógł tutaj odbywać się na dość ograniczonym obszarze. Na wzgórzach i w suchych dolinach mogły być wypasane owce dobrze znoszące niedobory wody. W czasie dwudziestolecia międzywojennego wyhodowano na Jurze miejscową rasę owcy – owcę olkuską. Historia tej rasy zaczyna się nieco wcześniej – pod koniec XIX wieku, kiedy w rejon Olkusza sprowadzono tryki (samce owcy) rasy fagas z Pomorza. Krzyżowano je z hodowanymi na tych ziemiach świniarkami (rasa owiec). Owca olkuska wyhodowana została po skrzyżowaniu potomstwa tych owiec z owcami rasy fryzyjskiej i holsztyńskiej. Nowa rasa charakteryzuje się stosunkowo wysoką wydajnością mleczną i dużą odpornością na choroby oraz trudne warunki środowiska. Ponadto, wykazuje ona bardzo wysoką plenność (ilość jagniąt rodzonych w ciągu jednego roku), niespotykaną u innych ras. W połowie XX wieku pogłowie tej rasy wynosiło ok. 1000 osobników, jednak do przełomu XX i XXI wieku liczba ta drastycznie spadła. W 1998 roku do ksiąg wpisanych było zaledwie 79 maciorek. Już od lat 80-tych XX wieku prowadzono program wspierania hodowców posiadających w swoich stadach rasy rodzime. W 2004 roku rozpoczęto, koordynowany przez Instytut Zootechniki, Program ochrony zasobów genetycznych owiec rasy olkuskiej (w 2010 r. rozpoczął się jego ostatni etap polegający na selekcji owiec na podstawie opracowanego wcześniej indeksu selekcyjnego). Projekt „Zwiększenie dochodu rodzin rolniczych oraz ochrona wartości przyrodniczych i krajobrazowych poprzez przywrócenie hodowli owcy olkuskiej na terenie Jury północnej” jest kolejnym krokiem do zachowania tej cennej rasy.

W 2009 roku, w ramach opisywanego projektu, zakupiono 66 sztuk owiec rasy olkuskiej. Zostały one przekazane 10 rodzinom posiadającym gospodarstwa na terenach cennych przyrodniczo (stada składają się z 1 tryka i 6 owiec). Dodatkowo, wraz z owcami, przekazano również ogrodzenia (pastuchy elektryczne z siatkami) oraz koncentraty, dodatki witaminowe i mineralne dla owiec. Ponadto, częściowej refundacji podlega opieka weterynaryjna nad stadami. Dla hodowców organizowane są szkolenia i wyjazdy studyjne. Zasięg programu będzie poszerzany według zasady „przekazania daru”. Rodzina, która otrzyma owce w ramach projektu, jest zobowiązana przekazać kolejnej rodzinie stado o takiej samej liczebności i składzie ze zwierząt urodzonych w ciągu 3 lat od momentu otrzymania owiec.

Projekt „Zwiększenie dochodu rodzin rolniczych oraz ochrona wartości przyrodniczych i krajobrazowych poprzez przywrócenie hodowli owcy olkuskiej na terenie Jury północnej” jest przedsięwzięciem niezwykle kompleksowym, który przyniesie korzyści zarówno ludziom (zwiększenie dochodu rodzin uczestniczących w projekcie), przyrodzie (ochrona wyjątkowego krajobrazu Jury oraz bioróżnorodności przejawiającej się na siedliskach – głównie murawach – związanych z gospodarką pasterską), jak również zachowa dziedzictwo kulturowe (ochrona rodzimej rasy owcy olkuskiej i zachowanie jej wartościowych cech).

Opracowano Materiał strony opracowano 19 kwietnia 2012 r.  Autor opracowania: K. Sokół.
Pin It

O stronie

Serwis o przyrodzie województwa śląskiego opracowywany jest przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska we współpracy ze specjalistami z różnych dziedzin przyrodoznawstwa. Wszystkich zainteresowanych, zarówno amatorów, jak i profesjonalistów, zapraszamy do współredagowania oraz wzbogacania jego zawartości.

dr J.B. Parusel (dyrektor CDPGŚ)

WSL logo kolor poziom cdpgs logo box

Newsletter

Informacje o bieżących wydarzeniach.

Po zapisaniu prześlemy email potwierdzający dopisanie do newslettera. Prosimy o potwierdzenie subskrypcji.

Zbiorcze RSS | Kalendarz RSS

© 2016 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska |
Design by SD LTD / FreshSeo
sponsorzy