logo

slajd_578_07Dąb szypułkowy (840 cm),
Kończyce Wielkie
fot. J. B. Parusel
drzewa_pomnikowe_klon_srebrzystyKlon srebrzysty,
Sosnowiec, Park Schoena
fot. A. Wower

W województwie śląskim aktualnie ochroną objętych jest: 1 217 pojedynczych drzew i krzewów, 182 grupy drzew, 34 aleje i szpalery oraz 9 stanowisk rzadkich i chronionych roślin naczyniowych, a także 1 park podworski. Liczby te ulegają ciągłym zmianom ze względu na powoływanie nowych i likwidację nieistniejących już, z różnych przyczyn, obiektów.

Na uwagę zasługują gminy, które powołały największą liczbę pomników przyrody, jak: Tarnowskie Góry (113), Sosnowiec (70), Bielsko-Biała (68), Brenna (52), Żywiec (51), Będzin (42), Ornontowice (40) i Pyskowice (35).

Najbardziej okazałym drzewem pomnikowym w województwie śląskim jest lipa drobnolistna w Cielętnikach (gm. Dąbrowa Zielona) o obwodzie 992 cm; jest to również najgrubszy przedstawiciel rodzaju lipa w kraju. Do osobliwości dendrologicznych województwa należą także: dąb szypułkowy o obwodzie 840 cm w Kończycach Wielkich (gm. Hażlach), 5-pniowa lipa drobnolistna (750 cm obwodu) w miejscowości Boronów, kasztan jadalny o obwodzie 730 cm w Reptach (gm. Tarnowskie Góry), dąb szypułkowy o obwodzie 710 cm w Rudach (gm. Kuźnia Raciborska) oraz dąb szypułkowy (690 cm obwodu) w rezerwacie Łężczok (gm. Nędza). Pośród chronionych drzew rozmiarami wyróżniają się również: lipa krymska Witosław (obw. 680 cm, gm. Gierałtowice), buk zwyczajny Buk Sobieskiego (obw. 652 cm, gm. Świerklany), wiąz polny (obw. 635 cm, gm. Suszec), grusza pospolita (obw. 539 cm, gm. Tarnowskie Góry), jesion wyniosły (obw. 574 cm, gm. Rajcza), topola biała (obw. 600 cm, gm. Żywiec) i tulipanowiec amerykański (obw. 350 cm, m. Cieszyn).Duże znaczenie przyrodnicze i krajobrazowe mają większe układy kompozycyjne. Do najcenniejszych można zaliczyć: aleję dębów szypułkowych (313 szt.) między Pszczyną a Piaskiem, wielogatunkową aleję drzew (276 szt.) w miejscowości Pilica, aleję dębów szypułkowych (204 szt.) w miejscowości Chybie, aleję lip drobnolistnych (83 szt.) w Nakle Śląskim (gm. Świerklaniec), aleję dębów szypułkowych (75 szt.) w miejscowości Ornontowice i aleję brzóz czarnych (21 szt.) w Chechle (gm. Rudziniec).

Wykaz pomników przyrody ożywionej - drzew w województwie śląskim

Gmina Pojedyncze drzewa Grupy drzew Aleje/Szpalery Łączna liczba
Bestwina 8 2 0 10
Będzin 41 0 1 42
Bielsko-Biała 59 9 0 68
Bieruń 7 1 0 8
Blachownia 7 0 0 7
Bobrowniki 0 1 0 1
Bojszowy 18 1 0 19
Boronów 24 0 1 25
Brenna 44 7 1 52
Buczkowice 3 0 0 3
Bytom 1 0 0 1
Chorzów 0 1 0 1
Chybie 1 0 1 2
Ciasna 7 0 1 8
Cieszyn 25 12 1 38
Czechowice-Dziedzice 6 0 1 7
Czerwionka-Leszczyny 10 0 1 11
Częstochowa 19 0 1 20
Dąbrowa Górnicza 14 3 0 17
Dąbrowa Zielona 2 2 0 4
Dębowiec 10 3 0 13
Gaszowice 2 0 0 2
Gierałtowice 4 0 0 4
Gilowice 2 0 0 2
Gliwice 6 0 1 7
Godów 2 1 0 3
Goleszów 8 3 0 11
Hażlach 4 2 0 6
Herby 2 1 0 2
Irządze 5 2 0 7
Istebna 9 3 0 12
Janów 16 3 2 21
Jasienica 10 3 0 13
Jastrzębie-Zdrój 25 2 0 27
Jaworze 19 8 0 27
Jaworzno 12 4 1 13
Jeleśnia 2 2 0 4
Kalety 7 3 1 11
Kamienica Polska 1 0 0 1
Katowice 34 0 0 34
Kłobuck 4 1 0 5
Kłomnice 3 0 0 3
Knurów 1 0 0 1
Kobiór 3 3 0 6
Kochanowice 16 2 0 18
Koniecpol 1 0 0 1
Konopiska 2 1 1 4
Kornowac 1 0 0 1
Koszęcin 23 6 0 29
Koziegłowy 0 2 0 2
Kroczyce 2 0 0 2
Krupski Młyn 4 0 0 4
Kruszyna 1 2 0 3
Krzepice 0 1 0 1
Krzyżanowice 2 1 0 3
Kuźnia Raciborska 17 1 0 18
Lelów 7 2 0 9
Lipie 4 4 0 8
Lipowa 2 2 0 4
Lubliniec 7 1 0 8
Lubomia 0 1 0 1
Lyski 2 0 0 2
Łaziska Górne 18 0 0 18
Miasteczko Śląskie 2 4 0 6
Miedźno 4 0 0 4
Mikołów 6 2 0 8
Milówka 3 1 0 4
Mstów 4 1 0 5
Mszana 1 0 0 1
Mykanów 0 0 3 3
Mysłowice 13 0 0 13
Myszków 1 0 0 1
Nędza 1 0 0 1
Niegowa 3 1 0 4
Olsztyn 9 5 0 14
Opatów 0 1 0 1
Ornontowice 39 0 1 40
Orzesze 2 0 0 2
Panki 1 1 0 2
Pawłowice 6 3 0 9
Pawonków 2 1 0 3
Pietrowice Wielkie 1 0 0 1
Pilchowice 5 0 0 5
Pilica 5 4 2 11
Poczesna 1 0 0 1
Poraj 0 0 1 1
Porąbka 1 0 0 1
Poręba 2 0 0 2
Przyrów 1 1 0 2
Przystajń 3 1 0 4
Psary 4 0 0 4
Pszczyna 6 5 2 13
Pyskowice 35 0 0 35
Racibórz 16 2 1 19
Radziechowy-Wieprz 2 0 0 2
Rajcza 14 1 0 15
Ruda Śląska 5 0 0 5
Rudnik 2 0 0 2
Rudziniec 3 2 2 7
Rybnik 14 2 0 16
Rydułtowy 19 0 0 19
Siemianowice Śląskie 12 1 0 13
Skoczów 6 5 1 12
Sławków 2 0 0 2
Sosnowiec 70 0 0 70
Sośnicowice 2 1 0 3
Strumień 6 1 1 8
Suszec 2 0 0 2
Szczekociny 8 3 0 11
Szczyrk 2 0 0 2
Ślemień 4 2 0 6
Świerklaniec 0 0 1 1
Świerklany 3 1 0 4
Świętochłowice 3 0 0 3
Świnna 2 1 0 3
Tarnowskie Góry 112 0 1 113
Toszek 7 0 0 7
Tworóg 6 0 0 6
Tychy 1 2 0 3
Ujsoły 0 1 0 1
Ustroń 8 0 0 8
Węgierska Górka 7 1 0 8
Wielowieś 5 0 0 5
Wilamowice 2 0 1 3
Wilkowice 6 0 0 6
Wisła 5 0 0 5
Włodowice 1 0 0 1
Wodzisław Śląski 8 0 1 9
Wojkowice 1 0 0 1
Woźniki 6 1 0 7
Wręczyca Wielka 7 4 1 12
Wyry 1 0 0 1
Zabrze 10 0 0 10
Zbrosławice 4 0 0 4
Zebrzydowice 0 0 0 1
Żarki 5 1 0 6
Żory 13 7 0 20
Żywiec 48 3 0 51
Razem: 1217
182
34
1433

Ze strony można pobrać następujące artykuły:
Duda J. L. 1995, Drzewa moje ojczyste! (pdf PDF (1131 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 1, str. 8-9,
Żukowski A. 1997, Pomnikowe drzewa i zabytki (pdf PDF (167 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 7, str. 7,
Żukowski A. 1997, Stanowiska okazałych buków w gminie Czerwionka-Leszczyny (pdf PDF (415 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 10, str. 12-13,
Buszman B. M. 1998, Historia pomnikowej gruszy (pdf PDF (125 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 11, str. 13,
Groborz A. 1999, Osobliwości dendrologiczne Rybnika (pdf PDF (228 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 18, str. 6-7,
Żukowski A. 2000, Dendrologiczne osobliwości gminy Pilchowice (pdf PDF (112 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 20, str. 10-11,
Żukowski A. 2001, Dendrologiczne osobliwości Knurowa (pdf PDF (404 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 24, str. 10-11,
Urbisz A. 2002, Drzewa pomnikowe Płaskowyżu Rybnickiego (pdf PDF (249 KB)), Natura Silesiae Superioris nr 6, str. 23-30,
Żukowski A. 2003, Wspomnienia o pomnikowych drzewach (cz. 1) (pdf PDF (130 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 31, str. 10,
Żukowski A. 2003, Wspomnienia o pomnikowych drzewach (cz. 2) (pdf PDF (212 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 32, str. 13-14,
Winkler H. R. 2004, Nowe pomniki przyrody w Ornontowicach (pdf PDF (118 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 35, str. 13.Do przeglądania i drukowania dokumentów w formacie PDF można użyć m.in. dostępnego bezpłatnie programu Adobe Acrobat Reader.

Materiał strony opracowano 19 stycznia 2004 roku. Autor opracowania: A. Henel. Ostatnia aktualizacja: 24.04.2012

Do pobrania

dokumenty, prezentacje multimedialne, filmy o tematyce przyrodniczej