zaproponuj artykuł

Instytucje i organizacje

Geoportale

 
ORSIP - Geoportal Województwa Śląskiego
ORSIP - Moduł Przyroda
BioGeo Silesia
 
Geoportal RDOŚ Katowice
geoportal.gov.pl

Biblioteki cyfrowe

 
Kolekcja "Natura" ŚBC
 

Infografiki

Infografika Kleszcze
Kleszcze

Czerwona lista IUCN

Pin It
IUCN 2000 sm
Czerwona lista gatunków Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów
 
IUCN 2000 plyta sm
Czerwona lista gatunków Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów
Gwałtowne ubywanie gatunków i napływające informacje o zagrożeniu wielu roślin i zwierząt skłoniły Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (ang. IUCN) do utworzenia w 1949 roku Komisji Gatunków Wymierających (ang. Species Survival Commission). Zadaniem tej komisji jest gromadzenie danych o gatunkach zagrożonych, sporządzanie ich wykazów, opracowywanie kryteriów oceny zagrożenia gatunków, inicjowanie badań nad biologią i ekologią gatunków zagrożonych oraz przyczynami ich zaniku.

Pierwsza lista, sporządzona przez Komisję Gatunków Wymierających w 1949 roku, zawierała 13 gatunków ptaków i 14 gatunków ssaków szczególnie zagrożonych wyniszczeniem. W następnych latach komisja sporządzała kolejne, coraz dłuższe listy zwierząt rzadkich i ginących.

Ostatnia książkowa wersja listy zagrożonych zwierząt (1996 IUCN Red List of Threatened Animals. Ed. by Baillie J. and Groombridge B. IUCN, 1996) zawierała 8 615 gatunków, w tym 639 wymarłych. Została ona udostępniona w internecie na stronie UNEP World Conservation Monitoring Centre (Centrum Monitoringu Ochrony Ziemi i Programu Środowiskowego Organizacji Narodów Zjednoczonych).

Ostatnia książkowa wersja listy zagrożonych roślin (1997 IUCN Red List of Threatened Plants. Ed. by Walter K. S. and Gillett H. J. IUCN, 1998) zawierała 33 798 gatunków (12,5% flory światowej), w tym 380 wymarłych.

W roku 1963 została opracowana przez Sir Petera Scotta, przewodniczącego Komisji Gatunków Wymierających, koncepcja czerwonej księgi gatunków zagrożonych (ang. Red Data Book). Pierwsza czerwona księga została opublikowana w roku 1966 i poświęcona była wyłącznie ssakom. Pierwsza czerwona księga roślin okrytonasiennych została opublikowana w 1971 roku i zawierała opis statusu 118 gatunków. Wzrastająca liczba gatunków zagrożonych skłoniła IUCN do publikowania czerwonych list i rezygnacji z opracowywania czerwonych ksiąg.

Najnowsza czerwona lista (2000 IUCN Red List of Threatened Species. Comp. by Hilton-Taylor C. IUCN, 2000) składa się z części drukowanej, zawierającej analizę zagrożenia gatunków, oraz płyty CD z pełną bazą danych o gatunkach. Lista zawiera 18 276 taksonów, w tym 816 wymarłych. Wykaz zwierząt obejmuje 10 487 taksonów, w tym 726 wymarłych, a wykaz roślin - 7 789 taksonów, w tym 90 wymarłych. Wersja elektroniczna tej listy, aktualizowana raz w roku, dostępna jest na stronie internetowej IUCN. Wersja drukowana czerwonej listy, zawierająca analizy bieżąco opracowywanej czerwonej listy, ma być publikowana co 5 lat. Więcej informacji o programie czerwonych list Species Survival Commission IUCN można uzyskać, pisząc na adres IUCN.

Wśród roślin zamieszczonych na najnowszej czerwonej liście IUCN (2000) odnaleźć można zaledwie jeden gatunek, który występuje również na terenie województwa śląskiego - modrzew europejski, w odmianie polskiej.

Wykaz gatunków roślin występujących w województwie śląskim zamieszczonych w Czerwonej liście gatunków zagrożonych IUCN (2000)
Typ: Rośliny nasienne (Spermatophyta)
Nazwa polska Nazwa łacińska Kategoria zagrożenia
Modrzew europejski, odmiana polska Larix decidua var. polonica VU B1+2c

Najnowsza czerwona lista nie uwzględniła 9 gatunków, występujących w województwie śląskim, które były zamieszczone w ostatniej książkowej wersji listy zagrożonych roślin IUCN (1997): fiołka żółtego sudeckiego (kategoria I), goryczuszki czeskiej (R), kruszczyka połabskiego (V), mieczyka drobnokwiatowego (Ex), przytulii krakowskiej (V), tłustosza pospolitego dwubarwnego (E), tocji alpejskiej (R), tojada mocnego (V) i warzuchy polskiej (Ex/E).

Wykaz gatunków bezkręgowców występujących w województwie śląskim zamieszczonych w Czerwonej liście gatunków zagrożonych IUCN (2000)
Gromada: Skorupiaki wyższe (Malacostraca)
Nazwa polska Nazwa łacińska Kategoria zagrożenia
Rak szlachetny Astacus astacus VU B2bce+bcd
Gromada: Owady (Insecta)
Rząd: Chrząszcze (Coleoptera)
Nazwa polska Nazwa łacińska Kategoria zagrożenia
Kozioróg dębosz Cerambyx cerdo VU A1c+2c
Pachnica dębowa Osmoderma eremita VU A1c
Biegacz Carabus intricatus LR/nt
Gromada: Owady (Insecta)
Rząd: Błonkówki (Hymenoptera)
Nazwa polska Nazwa łacińska Kategoria zagrożenia
Mrówka ćmawa Formica polyctena LR/nt
Mrówka rudnica Formica rufa LR/nt
Mrówka łąkowa Formica pratensis LR/nt
Gromada: Owady (Insecta)
Rząd: Łuskoskrzydłe = Motyle (Lepidoptera)
Nazwa polska Nazwa łacińska Kategoria zagrożenia
Czerwończyk nieparek Lycaena dispar LR/nt
Modraszek alkon Maculinea alcon LR/nt
Modraszek arion Maculicea arion LR/nt
Modraszek nausitous Maculinea nausithous LR/nt
Modraszek telejus Maculinea teleius LR/nt
Gromada: Małże (Lamellibranchiata = Bivalvia)
Nazwa polska Nazwa łacińska Kategoria zagrożenia
Szczeżuja spłaszczona Anodonta complanata LR/nt

Spośród bezkręgowców znajdujących się na czerwonej liście IUCN (2000), w województwie śląskim odnotowano dotychczas 23 gatunki. W prowadzonych ostatnio inwentaryzacjach nie potwierdzono obecności 5 gatunków, które obecnie uznawane są za zanikłe: pływaka szerokobrzegiego, nadobnicy alpejskiej, niepylaka apollo, żagnicy zielonej oraz skójki gruboskorupkowej. Pięć kolejnych gatunków nie ma rozpoznanego statusu - są to: Graphoderus bilineatus, gładyszek mrowiskowy, Harpagoxenus sublaevis, barczatka borówczanka i poczwarówka zwężona. Potwierdzono natomiast obecność 13 gatunków.

Wykaz gatunków kręgowców występujących w województwie śląskim zamieszczonych w Czerwonej liście gatunków zagrożonych IUCN (2000)
Gromada: Krągłouste (Cyclostomata)
Nazwa polska Nazwa łacińska Kategoria zagrożenia
Minóg strumieniowy Lampetra planeri LR/nt
Gromada: Ryby (Pisces)
Nazwa polska Nazwa łacińska Kategoria zagrożenia
Boleń Aspius aspius DD
Jazgarz Gymnocephalus cernuus DD
Karaś pospolity * Carassius carassius LR/nt
Koza Cobitis taenia DD
Piskorz Misgurnus fossilis LR/nt
Gromada: Płazy (Amphibia)
Nazwa polska Nazwa łacińska Kategoria zagrożenia
Kumak nizinny Bombina bombina LR/cd
Traszka grzebieniasta Triturus cristatus LR/cd
Rzekotka drzewna Hyla arborea LR/nt
Gromada: Gady (Reptilia)
Nazwa polska Nazwa łacińska Kategoria zagrożenia
Żółw błotny Emys orbicularis LR/nt
Gromada: Ptaki (Aves)
Nazwa polska Nazwa łacińska Kategoria zagrożenia
Bielik Haliaeetus albicilla LR/nt
Derkacz Crex crex VU A2c
Podgorzałka Aythya nyroca LR/nt
Gromada: Ssaki (Mammalia)
Nazwa polska Nazwa łacińska Kategoria zagrożenia
Badylarka Micromys minutus LR/nt
Borowiaczek Nyctalus leisleri LR/nt
Bóbr Castor fiber LR/nt
Darniówka tatrzańska Pitymys tatricus LR/nt
Koszatka Dryomys nitedula LR/nt
Mopek Barbastella barbastellus VU A2c
Nocek Bechsteina Myotis bechsteinii VU A2c
Nocek duży Myotis myotis LR/nt
Nocek łydkowłosy Myotis dasycneme VU A2c
Nocek orzęsiony Myotis emarginatus VU A2c
Orzesznica Muscardinus avellanarius LR/nt
Podkowiec mały Rhinolophus hipposideros VU A2c
Popielica Glis glis LR/nt
Smużka Sicista betulina LR/nt
Wiewiórka Sciurus vulgaris LR/nt
Wydra Lutra lutra VU A2cde
Żubr Bison bonasus EN A2ce, C2a
* Dotyczy subpopulacji europejskiej.

W województwie śląskim występuje obecnie 30 gatunków kręgowców zamieszczonych na czerwonej liście IUCN (2000). Nie potwierdzono obecności 4 gatunków, które niegdyś były notowane na tym terenie, a obecnie uznawane są za zanikłe lub prawdopodobnie zanikłe (minóg rzeczny, jesiotr zachodni, głowacica oraz suseł moręgowany). Na terenie województwa, na Wyżynie Częstochowskiej, stwierdzono ponadto występowanie innego gatunku - podkowca dużego (jedno z 4 krajowych potwierdzeń), który w pobliżu południowych kresów naszego kraju osiąga północną granicę swojego zasięgu. Nietoperz ten w klasyfikacji IUCN posiada kategorię LR/nt.

Materiał strony opracowano 30 września 2002 roku. Autorzy opracowania: J. B. Parusel, A. M. Miszta, A. Wower.

Pin It

O stronie

Serwis o przyrodzie województwa śląskiego opracowywany jest przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska we współpracy ze specjalistami z różnych dziedzin przyrodoznawstwa. Wszystkich zainteresowanych, zarówno amatorów, jak i profesjonalistów, zapraszamy do współredagowania oraz wzbogacania jego zawartości.

dr J.B. Parusel (dyrektor CDPGŚ)

WSL logo kolor poziom cdpgs logo box

Newsletter

Informacje o bieżących wydarzeniach.

Po zapisaniu prześlemy email potwierdzający dopisanie do newslettera. Prosimy o potwierdzenie subskrypcji.

Zbiorcze RSS | Kalendarz RSS

© 2016 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska |
Design by SD LTD / FreshSeo
sponsorzy