zaproponuj artykuł

Instytucje i organizacje

Geoportale

 
ORSIP - Geoportal Województwa Śląskiego
ORSIP - Moduł Przyroda
BioGeo Silesia
 
Geoportal RDOŚ Katowice
geoportal.gov.pl

Biblioteki cyfrowe

 
Kolekcja "Natura" ŚBC
 

Infografiki

Infografika Kleszcze
Kleszcze

Czerwona lista glonów

Dotychczas nie została podjęta w Polsce próba sporządzenia regionalnych czerwonych list glonów, również dla województwa śląskiego. Ocena taka w przypadku glonów jest oceną bardzo trudną ze względu na niedostateczny stan zbadania siedlisk wodnych. Powstające czerwone listy glonów są więc bardzo szacunkowe i wybiórcze w zakresie systematycznym.

W celu przybliżenia stanu zagrożenia glonów w województwie śląskim sporządzono wykaz gatunków, które zostały uznane za zagrożone i rzadkie w Polsce (Parusel i in. 2012). Spośród ponad 1600 taksonów glonów, które dotychczas zostały wykazane z województwa śląskiego, tylko 128 z nich znajduje się na krajowej czerwonej liście (co stanowi około 8,0%). Gatunki te zostały zakwalifikowane do następujących kategorii zagrożenia: Ex – 8, E – 21, V – 44, I – 15, R – 40. Najliczniej reprezentowana jest gromada Chlorophyta (85 gatunków), a następnie Heterokontophyta (39).

Obserwacje własne jednego z autorów wykazu pozwalają stwierdzić, że umieszczenie Stauroneis phoenicenteron (Nitzsch) Ehrenberg 1843 na  czerwonej liście krajowej wydaje się być zbędne, bowiem gatunek ten często występuje w wodach eutroficznych. Wskazane natomiast byłoby rozważyć umieszczenie na niej gatunku Micrasterias americana f. mahabuleshwarensis (J. Hobson) W.M. Maskell (rząd Desmidiales, klasa Zygnematophyceae, gromada Chlorophyta – zielenice). Gatunek ten znaleziony został jeden raz w stawach hodowlanych w Gołyszu i Landeku (Bucka i Kyselowa 1967), i jak na razie są to prawdopodobnie jedyne stanowiska z terenów Polski.

Należy dodać, że wśród gatunków które znalazły się z wykazie, Chara brauni, Ch. crassicaulis, Ch. polyacantha, Nitella capillaris, N. gracilis, N. opaca, N. syncarpa i Tolypella glomerata są gatunkami w Polsce ściśle chronionymi (Rozporządzenie ...2012). Oceniono także zagrożenie zbiorowisk (syntaksonów), budowanych przez te gatunki: Charetum brauni – RE (regionalnie wymarły; ostatnie notowania Dąmbskiej (1964, 1966) z województwa śląskiego nie zostały ostatnio potwierdzone – Urbaniak 2007), Charetum hispidae – I, Charetum polyacanthae – I, Nitelletum opacae – E, Nitelletum gracilis – V, Nitelletum syncarpae – V (Parusel i in. 2012).

Spośród glonów występujących w województwie śląskim do zagrożonych w skali globalnej należą Nitella flexilis i Nitella mucronata, których zagrożenie w roku 2011 określono jako LC, czyli najmniejszej troski (The IUCN Red List of Threatened Species, wersja 2011.2).

Zalecenia w zakresie badań i ochrony

Niestety, aktualnie brak jest systematycznego prowadzenia badań fykologicznych, które dałyby możliwość poszerzania naszej wiedzy na temat glonów występujących na obszarze województwa śląskiego. Trudno jest więc ocenić, jaki jest stan zachowania glonów w porównaniu do badań powadzonych wcześniej, a także określić całkowitą liczbę gatunków zasiedlających różnego typu siedliska. Niewątpliwie województwo śląskie jest obszarem, gdzie można spodziewać się dużej różnorodności fykoflory ze względu na różnorodność siedlisk, a także wielu zbiorników wodnych powstałych na skutek działalności ludzkiej, które charakteryzują się specyficznymi warunkami i w których można stwierdzić obecność gatunków rzadkich. Nie jest także możliwe stwierdzenie, że którykolwiek z obszarów został wystarczająco zbadany, bowiem dynamika glonów oraz ich siedlisk jest tak duża, że tylko stałe badania typu monitoringowego gwarantowałyby prawdziwość takiego stwierdzenia. Jednak objęcie wszystkich siedlisk glonów stałym monitoringiem jest aktualnie niemożliwe, co powoduje, że nie jest także możliwe pełne rozpoznanie występowania glonów w województwie śląskim, a tym samym dokonanie oceny ich zagrożenia zgodnie z najnowszymi kryteriami IUCN bazującymi na danych ilościowych o powierzchni zasięgu i zajmowanego areału oraz wielkości populacji. Z tego też powodu trudno jest oceniać, które gatunki są rzadkie lub zagrożone w województwie.

Wydaje się, że najlepszym sposobem, aby poznać rzadkie i zagrożone gatunki glonów jest w pierwszej kolejności określenie zagrożenia siedlisk, w których organizmy te występują. W tym celu należy dokonać oceny ich stanu ekologicznego, wyróżnić siedliska rzadkie, zanikające lub zagrożone zanikiem. Kolejnym etapem powinno być przebadanie siedlisk wodnych ze szczególnym uwzględnieniem siedlisk rzadkich i zanikających, ocena stanu ich zasiedlenia przez glony wraz z rozpoznaniem dynamiki sezonowej i wieloletniej oraz ocena realnych zagrożeń siedlisk. Tu uwagę należy zwrócić zwłaszcza na te czynniki, które mogą wpływać na zmiany parametrów fizyczno-chemicznych wód, a w konsekwencji doprowadzić do zmian typu siedliska lub jego zaniku.

Problemem ogólnym jest opracowanie kryteriów ilościowych dla potrzeb oceny zagrożenia tych gromad glonów, do których nie można zastosować kryteriów opracowanych przez IUCN.

Sporządzanie czerwonych list glonów utrudnia także zjawisko inwazji gatunków, badane na terenie Europy od niedawna, a w odniesieniu do glonów słodkowodnych praktycznie nie rozpoznane (poza pojedynczymi gatunkami). Bez rozpoznania tego zjawiska, można wprowadzić na czerwoną listę gatunki, które w rzeczywistości są nieproszonym gośćmi mogącymi zagrozić rodzimej florze i faunie. Najlepszą metodą ochrony zagrożonych gatunków glonów jest zachowanie dobrego stanu ekologicznego siedlisk, w których występują. W tym celu należałoby opracować i wdrożyć plany ochrony tych siedlisk, z uwzględnieniem specyficznych wymagań życiowych glonów. Możliwe jest także zastosowanie metod ochrony czynnej in situ i ex situ, wykorzystywanych z powodzeniem w stosunku do roślin wyższych.

Tekst opracowano na podstawie publikacji: Wilk-Woźniak E., Parusel J.B. 2012. Zagrożone i rzadkie w Polsce glony występujące w województwie śląskim. [w:] J. B. Parusel (red.). Czerwone listy wybranych grup grzybów i roślin województwa śląskiego. Raporty Opinie 6.2: 5-20. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice.

RaportyOpinie 6 2 okladkaP RaportyOpinie 6 2 p5 glony 1
Pin It

O stronie

Serwis o przyrodzie województwa śląskiego opracowywany jest przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska we współpracy ze specjalistami z różnych dziedzin przyrodoznawstwa. Wszystkich zainteresowanych, zarówno amatorów, jak i profesjonalistów, zapraszamy do współredagowania oraz wzbogacania jego zawartości.

dr Jerzy B. Parusel

Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska jest jednostką organizacyjną Samorządu Województwa Śląskiego.

      logo CDPGS small logo slaskie kolorowe rgb

Newsletter

Informacje o bieżących wydarzeniach.

Zapisując się do newslettera zgadzasz się na postanowienia zawarte w naszej Polityce prywatności. Po zapisaniu prześlemy e-mail potwierdzający dopisanie do newslettera. Prosimy o potwierdzenie subskrypcji.

Zbiorcze RSS | Kalendarz RSS

© 2016 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska |
Design by SD LTD / FreshSeo
sponsorzy