zaproponuj artykuł

Instytucje i organizacje

Geoportale

 
ORSIP - Geoportal Województwa Śląskiego
ORSIP - Moduł Przyroda
BioGeo Silesia
 
Geoportal RDOŚ Katowice
geoportal.gov.pl

Biblioteki cyfrowe

 
Kolekcja "Natura" ŚBC
 

Infografiki

Infografika Kleszcze
Kleszcze

Lista grzybów wielkoowocnikowych

lista-grzybow-zagrozonychW Polsce występuje około 4 000 gatunków grzybów wielkoowocnikowych (macromycetes). Pierwsza czerwona lista grzybów wielkoowocnikowych ukazała się w 1986 roku (Wojewoda i Ławrynowicz 1986) i obejmowała 800 zagrożonych gatunków (co stanowiło około 20% polskich macromycetes). Konieczność przygotowania nowej listy zaistniała w wyniku lepszego rozpoznania rozmieszczenia oraz rozmiarów zagrożenia tej grupy organizmów.

Drugie wydanie Czerwonej listy grzybów wielkoowocnikowych zagrożonych w Polsce (Wojewoda i Ławrynowicz 1992) uwzględnia tylko grzyby wielkoowocnikowe tworzące duże i widoczne gołym okiem owocniki lub inne twory (np. podkładki), które przekraczają 5 mm średnicy. Na nowej liście znalazło się 1 013 gatunków (około 25% wszystkich krajowych macromycetes). Poza Polską, również w innych państwach, m.in. Holandii, Szwajcarii, Szwecji, Czechach, Norwegii, Niemczech, Finlandii i Danii, powstało wiele prac poświęconych zagrożeniu grzybów.

Główne czynniki zagrażające grzybom w Polsce to: zanikanie i niszczenie siedlisk, zanieczyszczenie wody, powietrza i gleby oraz nadmierny zbiór owocników. Uznaje się, iż do najbardziej zagrożonych grup należą:
  • grzyby mikoryzowe związane z drzewami iglastymi, należące do rodzajów: gąska Tricholoma, kolczakówka Hydnellum, maślak Suillus, oraz zasłonak Cortinarius; przyczyną zagrożenia są zanieczyszczenia przemysłowe, przede wszystkim kwaśne deszcze zawierające związki siarki (szczególnie szkodliwa jest kombinacja zakwaszenia i azotu dostającego się do gleb leśnych),
  • grzyby rozkładające drewno, w szczególności towarzyszące jodle pospolitej Abies alba - np. czyreń Hartiga Phellinus hartigii i szczecinkowiec Hymenochaete cruenta oraz dębom - np. czyreń kosmaty Phellinus torulosus, ozorek dębowy Fistulina hepatica, porek dębowy Buglossoporus quercinus, włóknouszek dębowy Inonotus dryophilus i włóknouszek płaczący Inonotus dryadeus,
  • grzyby związane z torfowiskami i bagnami, np. gatunki z rodzajów hełmówka Galerina i popielatek Tephrocybe, zanikające wskutek osuszenia ich siedlisk.

W województwie śląskim, spośród grzybów ujętych na czerwonej liście, stwierdzono jak dotąd występowanie 133 gatunków. Liczba ta może ulec zmianie w miarę coraz lepszego rozpoznania mykoflory. Na szczególną uwagę zasługują grzyby o wysokim statusie zagrożenia, które mają na obszarze województwa jedyne stanowiska w Polsce. Są to: czyreń kosmaty Phellinus torulosus (rezerwat Łężczok), trufla wgłębiona Tuber mesentericum (rezerwat Zielona Góra) i zielonek cytrynowy Pachyphloeus citrinus (rezerwat Sokole Góry). Inne gatunki zagrożone wymarciem (kategoria zagrożenia E), występujące w województwie, to: borowik korzeniasty Boletus radicans, gwiazdosz rudawy Geastrum rufescens, jamkówka jabłoniowa Antrodia malicola, lakownica żywicowata Ganoderma resinaceum, maślak dęty Suillus cavipes, monetka ciemnotrzonowa Xerula melanotricha, pępnik gwiaździstozarodnikowy Omphaliaster asterosporus, siatkolit maczugowaty Gomphus clavatus, wodnicha różowozłota Hygrophorus poëtarum oraz zielonek kolczastozarodnikowy Pachyphloeus melanoxanthus.

Wykaz gatunków grzybów wielkoowocnikowych występujących w województwie śląskim
zamieszczonych w Czerwonej liście grzybów wielkoowocnikowych zagrożonych w Polsce

Nazwa polska Nazwa łacińska Kategoria zagrożenia1
* Cerocorticium mollare R
* Hysterangium separabile (H. coriaceum) V
* Tubulicrinis borealis 2 stanowiska w kraju
Boczniak rowkowotrzonowy Pleurotus cornucopiae V
Boczniak topolowy Pleurotus calyptratus V
Borowik korzeniasty Boletus radicans E
Borowik (podgrzybek) pasożytniczy    Boletus parasiticus (Xerocomus parasiticus) R
Borowik szlachetny Boletus edulis V
Borowik złotobrązowy Boletus appendiculatus V
Bulwiaczek mózgokształtny Hydnobolites cerebriformis R
Buławka pałeczkowata Clavariadelphus pistillaris V
Buławniczka rurkowata Macrotyphula fistulosa R
Ciemnotwardnik łuskowaty Phaeomarasmius erinaceus R
Ciżmówka płaska Crepidotus applanatus I
Chropiatka lejkowata Thelephora caryophyllea R
Czareczka długotrzonkowa Microstoma protracta R
Czarka szkarłatna Sarcoscypha coccinea V
Czubajka czerwieniejąca Macrolepiota rhacodes I
Czubajka kania Macrolepiota procera I
Czyreń kosmaty Phellinus torulosus E
Gałęziak strojny Ramaria formosa R
Gałęziak złocisty Ramaria aurea R
Gąska rozłączna Tricholoma sejunctum I
Gąska zielonka Tricholoma equestre I
Gęstoporek cynobrowy Pycnoporus cinnabarinus R
Gołąbek cukrówka Russula alutacea I
Gołąbek oliwkowy Russula olivacea R
Goździeńczyk maczugowaty Clavulina rugosa R
Grzybówka gołębia Mycena pelianthina I
Grzybówka żółtawa Mycena flavescens R
Gwiazdosz czteropromienny Geastrum quadrifidum R
Gwiazdosz frędzelkowany Geastrum fimbriatum R
Gwiazdosz najmniejszy Geastrum minimum V
Gwiazdosz rudawy Geastrum rufescens (G. vulgatum) E
Hełmówka błotna Galerina paludosa I
Hełmówka pniakowa Galerina triscopa I
Hełmówka torfowcowa Galerina sphagnorum I
Jamczatka miękka Datronia mollis I
Jamkówka jabłoniowa Antrodia malicola E
Kolcówka jabłoniowa Sarcodontia crocea R
Kopułek łąkowy Camarophyllus pratensis I
Koronica ozdobna Sarcosphaera coronaria R
Koźlarz czarny Leccinum melaneum V
Krążówka żyłkowana Disciotis venosa R
Krowiak olszowy Paxillus filamentosus R
Kruchaweczka Psathyrella corrugis I
Kruchaweczka najdelikatniejsza Psathyrella noli-tangere I
Kruchaweczka ochrowobiała Psathyrella albidula R
Kurzawka omszona (K. filcowata) Bovista tomentosa R
Kustrzebeczka ochrowopomarańczowa Caloscypha fulgens R
Lakownica czarnobrązowa Ganoderma carnosum R
Lakownica europejska Ganoderma adspersum I
Lakownica lśniąca Ganoderma lucidum R
Lakownica żywicowata Ganoderma resinaceum E
Lejkówka biaława Clitocybe candicans I
Łuskowiec czarnołuskowy Pluteus pseudorobertii I
Łuskowiec gruczołowaty Pluteus plautus I
Łuskowiec szarobiały Pluteus godeyi I
Łuskowiec szorstki Pluteus hispidulus I
Łysak szerokoblaszkowy Gymnopilus liquiritiae V
Maczużnik motylowy (M. zbrojny) Cordyceps militaris I
Maślanka zygzakowatotrzonowa Hypholoma marginatum R
Mądziak psi Mutinus caninus R
Maślak (Borowiec) dęty Suillus (Boletinus) cavipes E
Maślak żółtawy Suillus flavidus R
Mleczaj ciemny Lactarius picinus I
Mleczaj najostrzejszy (M. piekący) Lactarius acerrimus R
Mleczaj niesmaczny Lactarius insulsus I
Mleczaj ostry Lactarius acris I
Mleczaj rydz Lactarius deliciosus V
Mleczaj złocisty Lactarius chrysorheus R
Monetka ciemnotrzonowa
= Pieniążówka ciemna
Xerula melanotricha E
Monetka kleista Oudemansiella mucida V
Monetka Xerula pudens V
Muchomor srebrzysty Amanita mairei V
Naparstniczka czeska Verpa bohemica V
Oranżowiec pomarańczowy Pycnoporellus fulgens R
Ozorek dębowy Fistulina hepatica V
Palczak mleczny Irpex lacteus R
Pępnik gwiaździstozarodnikowy Omphaliaster asterosporus E
Pępownik Micromphale foetidum R
Pępóweczka pomarańczowa Gerronema postii V
Piaskowiec kasztanowaty Gyroporus castaneus I
Pieprznik jadalny Cantharellus cibarius I
Pierścieniak białoniebieskawy Stropharia albocyanea I
Pierścieniak łuskowaty Stropharia squamosa I
Piestrak biały = P. jadalny Choiromyces meandriformis = Ch. venosus R
Piestrzenica wrębiasta
= Krążkownica wrębiasta
Gyromitra ancilis
= Discina perlata
I
Pięknoróg widlasty Calocera furcata I
Płomykówka galaretowata Tremiscus helvelloides R
Pniarek różowy Fomitopsis rosea V
Pochwiak jedwabisty Volvariella bombycina I
Popielatek torfowiskowy Tephrocybe palustris I
Prószyk brudzący Bulgaria inquinans R
Purchawka jeżowata Lycoperdon echinatum I
Purchawka norweska Lycoperdon norvegicum I
Sarniak dachówkowaty Sarcodon imbricatus V
Siatkolist maczugowaty Gomphus clavatus E
Skórnikówka białobrązowa Laxitextum bicolor V
Smardz jadalny Morchella esculenta V
Smardz stożkowaty Morchella conica R
Soplówka gałęzista Hericium clathroides
= H. coralloides = H. ramosum
V
Soplówka jodłowa Hericium flagellum V
Strzępiak bagienny Inocybe paludinella R
Strzępiak czerwieniejący Inocybe godeyi R
Strzępiak jurajski Inocybe adequata (I. jurana) R
Strzępiak ostry Inocybe acuta R
Strzępiak Inocybe griseolilacina R
Szmaciak gałęzisty Sparassis crispa R
Szczecinkowiec jodłowy Hymenochaete cruenta R
Szyszkowiec łuskowaty Strobilomyces strobilaceus (S. floccopus) I
Trufla omszona Tuber puberulum I
Trufla ruda Tuber rufum I
Trufla wgłębiona Tuber mesentericum E
Truflówka szerokozarodnikowa Balsamia platyspora R
Trzęsak listkowaty Tremella foliacea I
Twardzioszek bukowy Marasmius recumbans I
Uszak skórnikowaty Auricularia mesenterica R
Wieruszka czerwonobrązowa Entoloma juncinum I
Wieruszka Entoloma pleopodium R
Wilgotnica ceglasta Hygrocybe sciophana (H. perplexa) R
Włośnianka korzeniasta Hebeloma radicosum R
Włóknouszek płaczący Inonotus dryadeus V
Włóknouszek szczotkowaty Inonotus hispidus R
Włóknouszek ukośny Inonotus obliguus R
Wodnicha różowozłota Hygrophorus poetarum E
Zębośluzek białawy Stypella vermiformis I
Zębniczek północny Climacodon septentrionalis R
Ziarnówka ziarnista Cystoderma granulosum R
Zielonek cytrynowy Pachyphloeus citrinus E
Zielonek kolczastozarodnikowy Pachyphloeus melanoxanthus E
Żagiew ciemnonoga Polyporus melanopus R
Żagwica listkowata Grifola frondosa V
Kategorie zagrożenia gatunków: E - wymierające, V - narażone, R - rzadkie, I - o nieokreślonym zagrożeniu
(wg Wojewoda W. i Ławrynowicz M. 1992. Czerwona lista grzybów wielkoowocnikowych zagrożonych w Polsce, s. 27-56
[W:] Zarzycki K., Wojewoda W., Heinrich Z. 1992. Lista roślin zagrożonych w Polsce. Instytut Botaniki PAN, Kraków).
Brak polskiego odpowiednika nazwy łacińskiej.
Materiał strony opracowano 23 lipca 2005 roku. Autor opracowania: A. Henel.

O stronie

Serwis o przyrodzie województwa śląskiego opracowywany jest przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska we współpracy ze specjalistami z różnych dziedzin przyrodoznawstwa. Wszystkich zainteresowanych, zarówno amatorów, jak i profesjonalistów, zapraszamy do współredagowania oraz wzbogacania jego zawartości.

dr J.B. Parusel (dyrektor CDPGŚ)

WSL logo kolor poziom cdpgs logo box

Newsletter

Informacje o bieżących wydarzeniach.

Po zapisaniu prześlemy email potwierdzający dopisanie do newslettera. Prosimy o potwierdzenie subskrypcji.

Zbiorcze RSS | Kalendarz RSS

© 2016 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska |
Design by SD LTD / FreshSeo
sponsorzy