zaproponuj artykuł

Instytucje i organizacje

Geoportale

 
ORSIP - Geoportal Województwa Śląskiego
ORSIP - Moduł Przyroda
BioGeo Silesia
 
Geoportal RDOŚ Katowice
geoportal.gov.pl

Biblioteki cyfrowe

 
Kolekcja "Natura" ŚBC
 

Infografiki

Infografika Kleszcze
Kleszcze

Ochrona mozaiki siedlisk przyrodniczych w zlewni Białej Przemszy

Projekt "Ochrona mozaiki siedlisk przyrodniczych w zlewni Białej Przemszy" realizowany jest przez Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego. Koncentruje się on na dolinie jednej z większych rzek rejonu - Białej Przemszy. Ta niemal 70 kilometrowa rzeka przepływa głównie przez obszar Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Program dotyczy obszaru Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd, a w szczególności tzw. Bagien Błędowskich oraz Pustyni Błędowskiej. Realizację projektu rozpoczęto pod koniec 2010 roku, a jego zakończenie planowane jest na rok 2013. Środki na realizację projektu pochodzą z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (V Oś Priorytetowa Infrastruktura i Środowisko), Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie, gmin: Dąbrowa Górnicza, Olkusz i Klucze, a także Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego. Całkowity koszt projektu to prawie 1,5 mln zł. Większość tej kwoty stanowi dotacja z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Projekt "Ochrona mozaiki siedlisk przyrodniczych w zlewni Białej Przemszy" obejmuje wiele różnych działań, mających na celu kompleksową ochronę tego obszaru. Warto podkreślić różnorodność środowisk objętych programem, takich jak siedliska wodno-błotne Bagien Błędowskich i Białej Przemszy oraz ubogie w wodę tereny Pustyni Błędowskiej.

Podstawowym zadaniem, realizowanym w ramach opisywanego projektu, jest inwentaryzacja przyrodnicza. Jej celem jest rozpoznanie niekorzystnych zmian w środowisku i określenie działań jakie należy wykonać, wraz z miejscami w których powinny one być przeprowadzone. Dotyczy to w szczególności niejednorodnego środowiska Bagien Błędowskich z różnymi rodzajami siedlisk wodno-błotnych.

Dotychczas w ramach projektu prowadzono prace w obrębie koryta Białej Przemszy. W niektórych miejscach zostało ono poszerzone i pogłębione. Brzegi umocniono, usypując niewielkie wały. Wiele działań koncentrowało się na obszarze Bagien Błędowskich. Część siedlisk wymagała odpowiedniej interwencji. Podjęto prace zmierzające do udostępnienia części obszaru dla ruchu turystycznego. W ramach projektu wykonano lub planuje się wykonać następujące prace w obrębie Bagien Błędowskich:

  • Odmulanie starorzeczy. Starorzecza są istotne dla ochrony bioróżnorodności. Stwarzają specyficzne warunki siedliskowe, stanowiąc miejsce występowania wielu organizmów. Łatwo jednak podlegają zamulaniu i zarastaniu. Starorzecza na Bagnach Błędowskich zostały pogłębione. Usuwano masy ziemne do głębokości 1,5 m. W sąsiedztwie rzeki utworzono 6 stawów. Pozyskany materiał posłużył do wzniesienia niewielkich wałów na brzegach Białej Przemszy. Prace wykonywane były na obszarze 10 ha, z użyciem ciężkiego sprzętu (koparki).
  • Wykaszanie roślinności zarastającej lustro wody. Na powierzchni 10 ha za pomocą kosiarki usunięto trzcinę. W miejscach, gdzie nie było to konieczne, nie przeprowadzano pogłębiania dna. Uzyskaną z wykaszania biomasę zbierano i wywożono poza obręb doliny Białej Przemszy. Odsłonięcie lustra wody na tak dużym obszarze i rozszerzenie zalanej wodą powierzchni zwiększyło atrakcyjność tego miejsca dla ptaków.
  • Budowa wież obserwacyjnych. Głównie z myślą o obserwacjach ornitologicznych ustawiono na Bagnach Błędowskich dwie wieże obserwacyjne. Stanowią one jednocześnie infrastrukturę wspomagającą prowadzenie edukacji ekologicznej.

Pustynia Błędowska powstała na skutek działalności człowieka, w wyniku której znacznie obniżył się poziom wód gruntowych w rejonie. W połączeniu z intensywną wycinką drzew na potrzeby górnictwa warunki siedliskowe zostały zmienione na tyle, że powstała ta unikatowa w skali Europy pustynia. Obejmuje ona wydmy, jak również rzadkie i chronione murawy. Zachowanie Pustyni Błędowskiej, wraz z występującymi na tym obszarze cennymi siedliskami i gatunkami, wymaga ochrony czynnej, tj. dalszych działań człowieka, bez których pustynia zniknie zarastając borem sosnowym. Opisywany projekt obejmuje następujące działania na terenie Pustyni Błędowskiej:

  • Usuwanie drzew i krzewów. Na obszarze 26 ha pustyni usunięte zostaną drzewa i krzewy. W znacznej części (25 ha) wycinka odbędzie się bez usuwania karp (pozostaną części podziemne, system korzeniowy drzewa, pniaki). Drzewa zostaną pocięte i pozostawione do zabrania przez właścicieli terenów. Na pozostałym obszarze 1 ha usunięcie drzew nastąpi wraz z karpami, a cały materiał wywieziony zostanie poza pustynię. Działania te stanowią metodę zapobiegania zarastaniu pustyni, a tym samym ochrony cennych zbiorowisk nieleśnych, głównie muraw.
  • Koszenie muraw. Po przeprowadzeniu wycinki, murawy zostaną skoszone. Będzie to jedynie tymczasowa metoda ich ochrony, stosowana bezpośrednio po pracach związanych z usuwaniem drzew i krzewów. W latach późniejszych koszenie zostanie zastąpione wypasem.
  • Wypas kóz. Na potrzeby ochrony muraw zostanie zakupione stado 100 kóz (90 kóz i 10 kozłów). Wypas będzie się odbywał na obszarze 10 ha od maja do września przez 7-14 dni. W ramach tego działania powstaną również sezonowe drewniane zagrody dla stada. Wypas zwierząt na tym terenie zapobiegnie ponownemu zarastaniu pustyni.
  • Odminowanie fragmentu pustyni. Pustynia od lat wykorzystywana była jako poligon. Dziś ma to miejsce jedynie w północnej jej części. Usunięcie min nastąpiło już do pewnej głębokości, jednak przemieszczający się piasek czasem odsłania tkwiące głębiej niewybuchy, które należy usuwać.

Uzupełnieniem wszystkich w/w działań są prace związane z przystosowaniem terenu do edukacji ekologicznej. Dla miłośników ptaków stworzono 2 wieże obserwacyjne. Ponadto, powstała 13-kilometrowa ścieżka dydaktyczna "Dolina Białej Przemszy", a wraz z nią: punkty edukacyjne z tablicami, ławki i kładki ułatwiające przemieszczanie się po podmokłym terenie. Wydano również folder opisujący ścieżkę.

Uporządkowanie ruchu turystycznego zmniejszy niekontrolowaną penetrację tego terenu przez odwiedzających, a prowadzone zabiegi z zakresu ochrony czynnej pozwolą zachować wyjątkowy krajobraz i walory przyrodnicze doliny Białej Przemszy.

Opracowano Materiał strony opracowano 8 kwietnia 2012 r. Autor opracowania: K. Sokół.

O stronie

Serwis o przyrodzie województwa śląskiego opracowywany jest przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska we współpracy ze specjalistami z różnych dziedzin przyrodoznawstwa. Wszystkich zainteresowanych, zarówno amatorów, jak i profesjonalistów, zapraszamy do współredagowania oraz wzbogacania jego zawartości.

dr Jerzy B. Parusel

Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska jest jednostką organizacyjną Samorządu Województwa Śląskiego.

      logo CDPGS small logo slaskie kolorowe rgb

Newsletter

Informacje o bieżących wydarzeniach.

Zapisując się do newslettera zgadzasz się na postanowienia zawarte w naszej Polityce prywatności. Po zapisaniu prześlemy e-mail potwierdzający dopisanie do newslettera. Prosimy o potwierdzenie subskrypcji.

Zbiorcze RSS | Kalendarz RSS

© 2020 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska |
Design by PF / FreshSeo
sponsorzy


Na naszej stronie internetowej używamy plików cookie. Niektóre z nich są niezbędne dla funkcjonowania strony, inne pomagają nam w ulepszaniu tej strony i doświadczeń użytkownika (Tracking Cookies). Możesz sam zdecydować, czy chcesz zezwolić na pliki cookie. Należy pamiętać, że w przypadku odrzucenia, nie wszystkie funkcje strony mogą być dostępne.